1
	25 октябр	2

Кириш

Ушбу дастур мамлакатимизнинг жаҳон ҳамжамиятига ҳар томонлама интеграциясини чуқурлаштириш каби долзарб масалани ҳорижий мамлакатларнинг ижтимоий-иқтисодий, сиёсий ва маданий тараққиётини тарихий нуқтаи назардан ўрганмасдан ҳал этиб бўлмайди. Жаҳон тарихини мукаммал даражада билмоқ инсоният цивилизациясининг ютуқларидан ва тажрибасидан тўла баҳраманд қилади, умуминсоний қадриятларни англаб етишга кўмаклашади ва дунё миқёсида мавжуд бўлган муаммоларнинг тарихий илдизларини излаб топишга имконият яратади.

Ўқув фанининг мақсади ва вазифалари

Жаҳон тарихи бўйича чуқур билимларга эга бўлиш талабаларнинг дунёқарашини кенгайтириш йўлидаги энг самарали восита сифатида аҳамиятлидир. Қолаверса, мамлакатимиз ҳамкорлик қилаётган давлатларнинг ривожланиш даражасини, халқларнинг менталитети, урф-одатларини, маданиятини тушуниб етиш учун ҳам жаҳон тарихи фанининг беқиёс аҳамиятини тан олиш керак.
Дунё халқларининг ижтимоий-иқтисодий, сиёсий, маданий ва этник эволюциясининг асосий босқичлари, ҳамда йўналишлари ҳақида талабаларга ҳар томонлама билимлар бериш.

Фан бўйича талабаларнинг билимига, кўникма ва малакасига 
қўйиладиган талаблар 

Жаҳон тарихининг турли босқичларида рўй берган муҳим воқеалар ва жараёнларни ёритиб бериш; – инсониятнинг кўп асрлик тараққиётига катта таъсир кўрсатган омилларни таҳлил қилиш; - тарихий ривожланиш давомида турли мамлакатлар ва минтақаларга хос бўлган хусусиятларни очиб бериш; - дунёнинг турли чеккаларида рўй берган воқеалар ва жараёнларнинг кўп ҳолларда ўзаро боғлиқлигини талабаларга тушунтириш; - тарихий ривожланишнинг барча мамлакатлар учун умумий қонуниятлар мавжудлигини намоён қилиш.
“Жаҳон тарихи” ўқув фанини ўзлаштириш жараёнида амалга ошириладиган масалалар доирасида бакалавр:
-	Жаҳон тарихи даврининг хусусиятлар, хунармандчиликнинг қишлоқ хўжалигидан ажралиши, ишлаб чиқарувчи кучларнинг ўсиши, феодал шаҳарларнинг пайдо бўлиши, ривожланиши, товар-пул муносабатлари, феодал жамиятнинг ижтимоий-иқтисодий, маданий ва диний ҳаётидаги ўзгаришларни билиши керак;
-	феодал жамиятнинг ривожланиб, ўзининг энг хусусиятларини йўқотиши ва ўз ўрнини янги иқтисодий муносабатларга бўшатиб бериши, капиталистик ишлаб чиқариш муносабатларининг вужудга келишини тўғри тушуниш кўникмаларига эга бўлиши керак;
-	талаба жаҳон тарихининг (қадимги шарқ, қадимги юнонистон ва рим, илк ва сўнгги ўрта асрлар, Осиё ва Африка, Европа ва Америка давлатлари) даврида рўй берган ишлаб чиқаришнинг янги илғор муносабатларига ўтиш учун бевосита шарт-шароит вужудга келганини таҳлил қилиш, янги ишлаб чиқариш муносабатлари билан боғлиқ бўлган халқ оммасининг эски феодал тузумидан норозилиги, миллий-озодлик ҳаракати, Европа миқёсида биринчи марта ғалаба қилган буржуа инқилоби, янги буржуа давлатининг ташкил топиши, ривожланиши, Европа халқларининг янги даврга ўта бошлаши. Жамият тараққиёти босқичлари жараёни малакаларига эга бўлиши керак.

Фаннинг ўқув режадаги бошқа фанлар билан боғлиқлиги ва услубий жиҳатдан узвий кетма-кетлиги

Талабалар “Жаҳон тарихи” фанини самарали ўзлаштиришлари учун “Ватан тарихи”, “Сиёсатшунослик”, “Маданиятшунослик”, “Халқаро муносабатлар ва дипломатия тарихи”, “Тарих фалсафаси ва методологияси”, “Археология”, “Манбашунослик”, “Тарихшунослик”, “Этнология” ва бошқа фанлардан ҳам етарлича билимларга эга бўлишлари лозим.

Фаннинг ишлаб чиқаришдаги ўрни

Жаҳон халқларининг тарихий ривожланишини босқичма-босқич тарихийлик, илмийлик, холисона ёндашув негизида ўрганиш.
Семинар машғулотлари бўйича мавзулар режаси ва адабиётлар рўйхати талабаларга тақдим этилади ва талаба мустақил тайёрланиб келиб мунозара тарзида ўз билимини намойиш этади.
Тақдим этилаётган фаннинг долзарб масалалари бўйича мавзулар ва адабиётлар рўйхати талабаларга тақдим этилади. Талаба, ўз навбатида мустақил тайёрланиб маъруза ва реферат шаклида ўз билимини намойиш этади.

Фанни ўқитишда замонавий ахборот ва педагогик технологиялар

Дастурда кўрсатилган мавзулар маъруза, семинар шаклида олиб борилади, шунингдек, фаннинг долзарб масалалари талабаларга мустақил иш сифатида ўзлаштириш учун берилади. Фан замонавий педагогик технологияларнинг “Кластер”, “Бумеранг”, “ФСМУ”, “Ақлий ҳужум” сингари методлари орқали, ҳамда слайдлар, мультимедия намойишлари билан ўтказилади.
Дастурдаги мавзуларнинг информацион асосини фанга тегишли адабиётлар, даврий адабиётлар, интернет маълумотлари ташкил қилади.
Дастурдаги мавзуларни ўтишда таълимнинг замонавий методларидан кенг фойдаланиш, ўқув жараёнини янги педагогик технологиялар асосида ташкил этиш самарали натижа беради. Бу борада замонавий педагогик технологияларнинг “Кластер”, “Бумеранг”, “ФСМУ”, “Ақлий ҳужум” методлари, шунингдек, слайдлардан фойдаланиш, дидактик ва роли ўқиш усулларини қўллаш назарда тутилади.

Асосий қисм
Қадимги Юнонистон тарихи
Антик давр тарихий тушунчаси. Антик давр ва қадимги Шарқ давлатларининг тарихи. Антик қуллик. қадимги Юнонистоннинг жаҳон тарихидаги ўрни. Қадимги Юнонистоннинг тарихий даврлари. Юнонистоннинг географик ўрни, табиий шароитлари. Табиий шароитларни Юнонистоннинг хўжалигига ва тарихий ривожланишига таъсири. қадимги Юнонистон тарихидан асосий манбалар ва Юнонистон тарихнавислиги.

Милоддан аввалги II  минг йилликда Юнонистон. Милоддан аввалги II  минг йилликда Крит ва Ахей Юнонистони
Крит оролида жамиятнинг вужудга келиши, унинг ривожланиши, равнақи. Крит давлатининг инқирозга учраши. Милоддан аввалги II минг йилликда Ахей Юнонистони. Микен, Тринф ва Пилос давлатлари. Ижтимоий-иқтисодий муносабатлар. Дорий қабилаларининг кўчиши. Уруғ-жамоа муносабатларининг қайта тикланиши. Милоддан аввалги XI-IX асрларда Юнонистон.

Милоддан аввалги VIII  асрда архаик Юнонистон. 
Юнон полисларининг барпо бўлиши
Юнон полислари пайдо бўлишининг сабабалари. Демос ва аслзодалар ўртасидаги кураш. Шаҳар давлатлари-полисларининг барпо бўлиши. Буюк юнон колониялари. Милоддан аввалги VIII-VI асрда қадимги Пелопоннес.Спарта давлатларининг ижтимоий-иқтисодий тузуми. Спарта давлати.

Милоддан аввалги IХ  аср охири–VI  асрларда Аттика. Афинада қулдорчилик демократиясини пайдо бўлиши
Аттика аҳолисининг вужудга келиши. Аттиканинг хўжалиги, деҳқончилиги, хунармандчилиги, савдо-сотиқ муносабатлари. Илк давлатни вужудга келиши. Солон ислоҳотлари ва уларнинг аҳамияти. Писистрат ҳокимияти. Клисфен ислоҳотлари. Афинада қулдорлик демократиясининг ўрнатилиши. Милоддан аввалги V-IV асрларда Юнонистон. Юнон–форс урушлари. Милоддан аввалги V-IV асрларда Юнонистоннинг иқтисодий ривожланиши. Юнонистон иқтисодий ривожланишида иккита асосий йўналиш–афиналик ва спарталик. Уларнинг хусусиятлари. Афинани иқтисодий-ижтимоий ривожланиши. 

Милоддан аввалги V асрда Афинадаги демократия ва Спартадаги олигархия–иккита сиёсий тизим
Афина давлат тузуми. Перикл даврида Афина қулдорлик демократиясининг равнақи. 1-Афина денгиз иттифоқи. Спартанинг сиёсий тузуми. Милоддан аввалги V  асрда Пелопоннес иттифоқи. Милоддан аввалги 430 йил Афина архэ ва Пелопоннес иттифоқи ўртасидаги муносабат. Пелопонес уруши, унинг сабаблари, натижалари.

Милоддан аввалги IV асрнинг биринчи ярмида Юнонистон
Пелопоннес урушининг оқибатлари. Спартанинг устиворлиги Юнонистонда Аҳмонийлар давлатининг таъсирини кучайиши. Фиванинг юксалиши. II-Афина денгиз иттифоқининг ташкил топиши. Спарта, Афина, Фива ўртасидаги рақобат. Милоддан аввалги IV асрнинг ўрталарида Юнонистонда сиёсий тарқоқлик. Полис тизимининг инқирози. Инқирозни енгиш дастурлари. (Платон, Исократ, Аристотель). Буюк Юнонистон ва қора денгиз соҳилларидаги юнон шаҳарлари ва давлатлари. Македониянинг юксалиши. Юнонистонда Македония ҳукмронлигининг ўрнатилиши.

Милоддан аввалги VIII-II асрларда қадимги Юнонистон маданияти
Юнонистон маданияти ривожланишининг асосий шарт-шароитлари. Архитектура, хайкалтарошлик. Юнон адабиёти ва театр. Жанрлар. Милоддан аввалги VII-VI асрларда юнон шеърияти. Милоддан аввалги V  асрда Юнон трагедияси. Эсхил, Софокл, Эврипид, Аристофан ижоди. Театр ва унинг жамиятдаги ўрни. Юнон театри. Юнон фалсафаси. Юнон маданиятининг аҳамияти ва унинг жаҳон маданиятида тутган ўрни.

Эллинистик даврда Юнонистон ва Олд Осиё. Александр Македонский ҳарбий юришлари. Унинг салтанатининг вужудга келиши ва парчаланиши
 Шарққа юришнинг бошланиши. Асосий жанглар. Босиб олинган ерларда сиёсат. Марказий Осиёга ҳарбий юриш. Александр Македонскийга қарши миллий озодлик кураш. Ҳиндистонга ҳарбий юриш. Александр Македонский салтанатининг ташкил топиши. Салтанатнинг парчаланиши. Эллинистик давлатлар. Салавкийлар. Марказий Осиё Салавкийлар давлати сафида Миср, Юнон-Бақтрия. Македония ва Юнонистон. Эллинистик давлатларнинг хиллари. Эллинизм моҳияти. Юнон ва Шарқ элементлари. Эллинистик ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий тизимининг хусусиятлари. Эллинизмнинг даврланиши.

Салавкийлар давлати ва эллинистик Миср. Пергам подшолиги
Эллинистик давлатларни иқтисодий, ижтимоий ва сиёсий ривожланиши ва ўзига хос хусусиятлари. Македония ва Болқон Юнонистон эллинистик даврда. Рим истилоси. Эллинистик давлатларни қулашини сабаблари. Эллинистик маданият. Эллинистик маданиятнинг аҳамияти.

Қадимги Рим
Жаҳон тарихида Римнинг тутган ўрни ва аҳамияти. Рим жамияти - қулдорлик тизимининг юқори босқичи. Хронология. қадимги Рим тарихининг даврланиши. Италиянинг географик ўрни ва табиий шароитлари. Аҳолиси. Этник хилма-хиллиги. Асосий қабилалар: лигурлар ва бошқа маҳаллий қабилалар, италиклар, иллириялик  этник гуруҳлар, этрусклар, юнонлар. Қадимги Рим тарихини ўрганиш.

Милоддан аввалги VIII-III асрларда Рим тарихи
Милоддан аввалги VIII-VII асрларда Италияда илк қулдорлик жамияти. Милоддан аввалги VIII асрда Этрурия. Этрусклар ва Рим. Италия жанубида ва Сицилия оролида юнон полислари. Рим. Рим тарихидан манбалар. Римнинг географик ўрни ва табиий шароити. Рим фуқаролик жамияти. Патрицийлар ва плебейлар, клиентлар ва патронлар. Патриархал қулчилик ва унинг манбалари. Давлат тузилиши. Подшо ҳокимияти. Сервий Туллий ислоҳати. Подшо ҳокимиятининг емирилиши ва Рим Республикасининг ўрнатилиши.

Милоддан аввалги VI-III асрларда Рим ва Италия
Плебей ва патрицийлар ўртасидаги кураш сабаблари, асосий босқичлари ва натижалари. Милоддан аввалги IV-III асрларда Римда давлат тузилиши. Рим томонидан Италиянинг истило этилиши. Рим-Италия иттифоқи. Унинг таркиби. Рим маданияти. 

Сўнгги республика тарихи (Милоддан аввалги III-I асрлар)
Рим ва Карфагеннинг Ўрта Ер денгизи хавзасидаги ҳукмронлик қилиш мақсадида олиб борган кураши. Карфаген давлати. Карфаген - Рим муносабатлари. Пуни урушлари. Уларнинг натижалари. 

Милоддан аввалги II асрдаги Римнинг Шарқий Ўрта Ер денгизидаги истилолари
Македониянинг истило этилиши. Македония ва Юнонистоннинг правинцияларга айланиши. Салавкийлар подшолигининг қулаши. Учинчи Пуни уруши. Карфагеннинг тор-мор этилиши.

Милоддан аввалги II-I  асрларда Римнинг иқтисодий ва ижтимоий ривожланиши
Римда қулдорликнинг ўсиши. Рим истилоларининг ижтимоий-иқтисодий ривожланиш жараёнига таъсири Римни иқтисодий, ижтимоий ривожланишини ўзига хос хусусиятлари. Классик қулчиликни аҳамияти.

Милоддан аввалги II асрда Римдаги ички сиёсат
Қуллар қўзғолони. Сицилияда 1 қуллар қўзғолони. Ака-ука Гракхларни аграр сиёсий ислоҳотлари. Югурта уруши. Гай Марийнинг ҳарбий-сиёсий ислоҳатлари, унинг фаолияти. Милоддан аввалги II-I асрлар бўсағасида. Римдаги ижтимоий-сиёсий кураш. Италиядаги иттифоқчилар уруши. 

Рим республикаси сиёсий тузумининг инқирози
Милоддан аввалги I асрнинг 80-йилларида Рим республикасида сиёсий кураш. Понт подшолиги билан биринчи уруш. Милоддан аввалги I асрнинг 80-йиллари охирида Римда фуқаролар уруши. Луций Корнелий Сулланинг диктатураси. Испанияда Серторийнинг фаолияти. Понт подшолиги билан учинчи уруш (Милоддан аввалги-74-63 йй.). Спартак бошчилигидаги қўзғолон. Милоддан аввалги 70-йиллар охири 60-йиллар бошида сиёсий гуруҳларнинг кураши. Милоддан аввалги 60 йилларда Римда сиёсий кураш. 1-учлар иттифоқи (1-триумвират). Цезарнинг консуллиги. Галлияда урушлар. Юлий Цезарнинг сиёсий мавқеининг мустаҳкамланиши.. Милоддан аввалги I асрнинг 40 – йилларида фуқаролар уруши ва Юлий Цезарь диктатураси. Юлий Цезарь қонунчилиги. Ижтимоий сиёсат. Юлий Цезарь диктатурасининг аҳамияти.   Милоддан аввалги I асрнинг 40-йиллар охири ва 30-йиллардаги фуқаролар уруши. II- учлар иттифоқи (II – триумвират). Фуқаролар урушининг ижтимоий-сиёсий оқибатлари. Полис тизими инқирози ва Рим республикаси қулашининг асосий сабаблари. Милоддан аввалги III-I асрларда Рим маданияти.

Илк Рим империяси. Октавиан Август ҳукмронлиги. Принципат
Монархия ўрнатилишининг долзарблиги. Октавианнинг сиёсий дастури ва мақсади. қонунчилик. Принципат асослари. Августнинг ижтимоий сиёсати. қулдорчиликнинг кучайиши. Октавиан Августнинг ташқи сиёсати, унинг ҳукмронлигининг натижалари ва аҳамияти.

Милодий I-II асрларда  Рим империясида ижтимоий - иқтисодий муносабатлар
Рим империясининг иқтисодий равнақи. Ўрта Ер денгизи хавзасида иқтисодий бирлик. Миллодий I-II асрларда Рим ҳокимияти. қулдорликнинг кучайиши. Майда ишлаб чиқариш кучлари. Колонат муносабатларининг ривожланиши ва унинг эволюцияси. Шаҳар аҳолиси. Озодликка чиқарилган қуллар. Рим империясининг административ тузилиши. Италия. ғарбий ва Шарқий провинциялар. Уларнинг ўзига хос иқтисодий хусусиятлари. Милоддан аввалги I  асрда Рим империяси. Юлий-Клавдий ва Флавийлар су лоласи. Антонинлар сулоласи. Рим империясининг “олтин даври”. Ижтимоий муносабатлар ва маданий ҳаётнинг бутун Ўрта Ер денгизи хавзасида бирлиги. II аср – антик цивилизациясининг  равнақи. Антонинларнинг аграр, иқтисодий-ижтимоий, сиёсати. қулчиликка муносабат. “Рим дунёси” - бу тушунчанинг ижтимоий-сиёсий мазмуни. Христианлик динининг вужудга келиши. Сўнгги Антонинлар даврида ички ва ташқи аҳволни ўзгариши. II асрда Рим давлати ривожланишининг асосий ижтимоий-иқтисодий, сиёсий ва маданий натижалари. Милодий I-III асрларда Рим маданият. III аср инқирози. Рим давлатининг инқирози. Ижтимоий, сиёсий ва иқтисодий инқирознинг сабаблари

Христиан динининг келиб чиқиши ва унинг илк тарихи
Милоддан аввалги I асрда диний эътиқод Христиан динини вужудга келишининг шарт-шароитлари. Христианликнинг Рим империясига ёйилиши. Христиан жамоалари ижтимоий таркибининг ўзгариши. Христианлик динининг эволюцияси ва унинг император ҳокимияти билан муносабати.

Сўнгги  Рим империяси
Милодий IV-V асрларда Рим жамияти ва давлати. Доминат тизими. Инқирозни енгиш. Диоклетиан ва Максимианнинг ижтимоий-сиёсий ислоҳатлари. Давлат бошқарувининг ўзгариши, тетрархия, доминат тизимининг ўрнатилиши. Император ҳокимияти. Солиқ ислоҳатлари. Император Константин. Ислоҳатлар. Константиннинг диний сиёсати. Христиан дини – Римнинг ҳукмрон динига айланиши ва унинг оқибатлари. Хўжаликнинг ривожланиши. Патроциний. Рим провинцияларида варварларнинг жойлашуви. Ижтимоий зиддиятларнинг кескинлашуви. Оммавий харакатлар. Мажусийларнинг ҳаракати. Халқларнинг Буюк кўчишининг бошланиши. Рим армиясида варварлар миқдорининг ўсиши.

Милодий IV-V асрларда Рим маданияти
Антик маданиятнинг инқирози. Христианлик дунё қарашининг пайдо бўлиши. Тарихнавислик. Аммиан Марцеллин. Хроникалар. Архитектура ва қурилиш. Санъат. Махсус билимлар.

Ғарбий Рим империясининг қулаши
Рим империясининг ғарбий ва Шарқий империяларга бўлиниши, унинг сабаблари. ғарбий Рим империяси. Унинг заифлиги. Рейндаги герман қабилалари. Уларнинг Италияга бостириб кириши. ғарбий Рим империяси ерларида варвар қабилаларнинг жойлашиши. Янги ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий тартибнинг белгилари. Хуннлар. Каталаун жанги. Рим марказий хокимиятининг инқирози. ғарбий Рим империясининг қулаши. Антик қулдорлик жамияти қулашининг иқтисодий-ижтимоий, сиёсий сабаблари ва оқибатлари. Қулдорлик жамиятининг тарихий аҳамияти. қадимги дунё цивилизациялари – замонавий цивилизациянинг пойдевори.

Ўрта асрлар тарихи манбалари
 Ўрта асрлар тарихи манбаларини туркумлаш. Ўрта асрлар тарихи манбаларини умумий тавсифи ва уларни ўрганиш услуби. V-XI асрлар тарихи манбалари. Ўрта асрлар тарихи манбаларини ўрганиш муаммолари.

Илк ўрта асрлар Ғарбий Европада феодал тузумнинг 
вужудга келиши
Қулдорлик тузхумининг инқирози ва Рим империясида феодал муносабатларнинг вужудга келиши. Эмфитевсис. Патронат ва коммендация. III-V асрларда иқтисодий инқироз. Рим империясининг ижтимоий ва давлат тузуми. Ғоявий инқироз. Империянинг христианлашиши. Халқ оммасининг ижтимоий норозилиги ва унинг турлари. Герман қабилаларида ибтидоий жамоа тузумининг инқирози. Ижтимоий-иқтисодий тузилиши. Ижтимоий-сиёсий ташкилот. IV-V асрларда сиёсий тузумнинг ўзгариши. Рим империясининг қулаши ва варвар давлатларининг ташкил топиши. Халқларнинг буюк кўчишининг сабаблари. Вестготлар. Вандаллар. Хуннлар. 

Европада феодал муносабатларнинг келиб чиқиши моҳияти.  
Франк давлатида феодал муносабатларнинг ривожланиши
Галлиянинг франклар томонидан босиб олиниши. Меровинглар давлати. “Соли ҳақиқати”. Меровинглар даврида франк жамиятида ижтимоий табақаланиш. Франк давлати. Хлодвиглар даврида давлатнинг бўлиниб кетиши. Каролинглар ҳукмронлиги. Феодаллашиш жараёнининг тезлашиши. Папа давлатининг ташкил топиши. Буюк Карл империяси. Каролинглар давлатида феодал муносабатлар асосининг шаклланиши. Феодал вотчинаси қарам дехқонлар аҳволи. Каролинглар давлатининг ўзгариши ва унинг парчаланиб кетиши.   

IV-XI асрларда Византияда феодал муносабатларнинг вужудга келиши ва шаклланиши
IV-IX аср биринчи ярмида Византия. Византия империясининг ташкил топиши. Қишлоқ хўжалиги. Шаҳарлар хунармандчилик ва савдо. Христиан дини. Император Юстиниан даври. “Ника” ҳаракати. Юстиниан ташқи сиёсати ва урушлар. Славянлар босқини. VII-VIII асрларда Византияда ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ўзгаришлар. VIII-IX аср биринчи  ярмида халқ ҳаракати. IX-XI аср ўрталарида Византия. Македония сулоласи императорларининг аграр қонунлари. Византияда феодал шаҳар. “Эпарх китоби”. Давлат аппарати. IX-XI асрларда черков. IX аср иккинчи ярми XI аср ўрталарида Византия ташқи сиёсати. X-XI асрларда сиёсий кураш.      

IX-XI асрларда Франция
Ғарбий ва Марказий Европа илк феодализм даври охирларида Европада феодал тузумнинг мустаҳкамланиши (IX-XI). Феодал жамиятининг асосий гуруҳлари. Деҳқонлар. Феодаллар гуруҳи. Феодал иерархия тартиби. Феодаллар ва дехқонларнинг кундалик ҳаёти. IX-XI асрларда Франция. Франция короллигининг ташкил топиши ва унинг ижтимоий-иқтисодий тараққиёти.        

IX-XI асрларда Италия
Италиянинг сиёсий тарқоқлиги. Феодал муносабатларнинг вужудга келиши. ШАҳарларнинг ривожланиши. Италия давлатларининг сиёсий тараққиёти. 

IX-XI асрларда Германия
Германияда феодаллашиш жараёнининг ўзига хос хусусияти. Ягона немис илк феодал давлатининг ташкил топиши. Германияда черков сиёсати. Герман қиролларининг италянча сиёсати ва Муқаддас Рим империясининг ташкил топиши. Немис феодалларининг славянлар ерларига босқин бошлаши. Германияда феодал тузумнинг янада мустаҳкалманиши. XI аср иккинчи ярмида сиёсий инқироз. Саксония қўзғолони. Германия императорлари черков сиёсатининг емирилиши. IX-XI асрларда Шимолий Европа. Шимолий Европада “Викинглар даври” IX-X аср биринчи ярмида викинглар босқини. Исландия. Американинг кашф этилиши. Х аср иккинчи ярми XI аср биринчи ярмида викинг юриши. Викинглар босқинига умумий тавсиф. Скандинавия давлатларида феодал муносабатлар пайдо бўлиши жараёнининг ўзига хослиги. Илк  Ўрта асрларда скандинавияликларнинг ижтимоий-сиёсий тузуми.

IX-XI асрларда Англия
Британияда Англосаксон короллиги ва унда феодаллашиш жараёнининг хусусиятлари. Ижтимоий табақаланиш. Феодалларга қарам аҳоли. Феодаллашиш. Англосаксларда давлатнинг ривожланиши. Датлар босқининг янгидан бошланиши ва унинг тугаши.   

VIII ва XI аср ўрталарида Испания
Испанияда араблар истилоси. Мусулмонлар Испанияси. Испан-христиан давлатларининг пайдо бўлиши ва Реконкиста ҳаракатининг бошланиши. Астуро-Леон короллигининг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий тузуми. Каталония. Наварра ва Арагон.

Илк Ўрта асрларда Осиё ва Африка давлатлари
Осиё ва Африка мамлакатларининг тарихий ривожланишида умумий ва ўзига хос хусусиятлар. Манбалар ва тарихшунослиги. Минтақалараро муносабатлар. Сиёсий тузум. Ўтроқ ва кўчманчи жамоалар орасидаги муносабатлар. Феодал ер мулкчилигининг ва ерга эгалик қилишнинг шакллари. Шаҳарлар ва уларнинг жамият ҳаётидаги ўрни, асосий синфларнинг шаклланиши. Сиёсий тузумнинг хусусияти. Дин. Осиё ва Африка халқларининг илк ўрта асрларда жаҳон маданиятига қўшган ҳиссаси. 

Араб давлатининг пайдо бўлиши ва ривожланиши
VI-VIII асрларда арабларда ижтимоий тузум. Шаҳарларнинг ўсиши. Араблар илк давлатчилигининг (Миней, Сабей, Набатай, Химйарит, Лахмид, хассонийлар ва бошқа подшоликлар) вужудга келиши. Арабистонда диний вазият. Маданият. Исломнинг вужудга келиши ва унинг ижтимоий роли. Илк феодал давлатининг вужудга келиши. Мухаммад пайғамбар-сиёсий арбоб. Арабларнинг юришлари: сабаблари ва оқибатлари. Босиб олинган ерларни бошқариш. Араб халифалигида феодал мулкчилигининг ривожланиши. Халифаликда шаҳар ва хунармандчилик. Боғдодда Аббосийлар халифалигининг вужудга келиши. Халифалик маданияти.  

III-VIII асрларда Африка
Турли вилоятларнинг ижтимоий-иқтисодий тараққиёт даражаси. Қадимий маданиятларнинг асосий қочоқлари (Қадимги Эфиопия цивилизацияси). Аксум. Ижтимоий тузум. Христианликнинг қабул қилиниши. Аксумнинг ташқи савдо ва сиёсий алоқалари. Аксум-химйаритлар уруши. Арабларнинг Шимолий-шарқий Африкага юриши. Аксумнинг ағдарилиши. III-VIII асрларда Намибия. Напата ва Мероэ. Намибияда христиан давлатлари.    

Илк ўрта асрларда Хитой
Хитойда феодал муносабатларнинг вужудга келиши ва ривожланишининг жаҳон тарихига хослиги. Хань империясидан кейин Уч подшолик даврида ўзаро урушлар. IV-V асрларда кўчманчиларнинг босқинлари. Шимол ва Жанубда давлат уюшмаларининг вужудга келиши. Ер муносабатларининг шаклалри. Давлат ва маъмурият. Ижтимоий тузум. Будда, Конфуций ва даосизм диний эътиқодлари. VI-VII асрларда Хитойнинг бирлашиши ва иқтисодий юксалиши. Суй ва Тан сулолалари. Феод системасининг ривожланиши. Шаҳарлар, хунармандчилик ва савдо. Буюк Ипак йўли. Хитой ва Марказий Осиё. Илк ўрта асрларда Хитой маданияти.

V-XI асрларда Япония
	Синф ва давлатларнинг шаклланиш жараёни. Феодал муносабатларнинг вужудга келиши хусусиятлари. Буддизмнинг кириб келиши. Япония давлати ва унинг тузуми. Ижтимоий муносабатлар. Ер эгалиги, қишлоқ жамоаси. Шаҳарлар ва савдо. Фудзиварилар хонадони томонидан ҳокимиятнинг эгалланиши. Корея ва Хитой алоқалари. Япония маданияти.  

Илк ўрта асрларда Жанубий Шарқий Осиё
	V-IX асрларда Вьет жамияти. Вьет давлати мустақиллиги учун кураш. X-XI асрларда Вьетлар давлатида иқтисодий аҳвол ва сиёсий кураш. Вьет маданияти. VI-VIII асрларда Камбоджа. V-VII асрларда Ғарбий Индонезия. VII-IX асрларда Шривиджай давлати. VIII-XI аср бошларида Матрам давлати. Илк ўрта асрларда Индонезия маданияти.         

Илк ўрта асрларда Ҳиндистон
	Ҳиндистоннинг ижтимоий-иқтисодий ҳаёти. Аграр муносабатлар. Каста-жамоа тизими. Гупта давлатининг парчаланиши ва Харша давлатининг вужудга келиши. Шаҳарлар. Буддизмнинг қулаши ва индуизм подшолигининг. VIII аср бошларида Ҳиндистонда сиёсий вазият. Ражпут подшолигининг вужудга кедишиøè. Ражпутлар истилосининг бошланиши. Ражпута подшолигида вассал-иерархия тизими. Феодал ер эгалиги турлари. Х аср ўрталарида XII асрларда Ражпута подшолиги. VIII-XII асрларда Жанубий ҳинд давлати ва Декан. Жанубий ҳинд ва Деканда феодал муносабатларнинг ривожланиши.

III-XII асрларда Шри Ланка Сингал давлатининг ташкил топиши
ва унинг III-XII асрларда сиёсий тарихи босқичлари
Илк феодал Сингал давлатининг сиёсий ташкилоти ва ижтимоий тизими. Ер эгалиги ва аграр муносабатлар қишлоқ жамоаси ва қишлоқ хўжалик ишларини ташкил этиш. Шаҳарлар ва савдо.

Эронда феодал муносабатларнинг вужудга келиши ва ривожланиши
Сосонийлар империяси ва унинг ижтимоий тизими. Давлат муассасалари. Давлат дини-зардушта. Манихейлик ва унинг ижтимоий моҳияти. III-IV асрларда ички аҳвол. Маздакийлар ҳаракати. Хосров I ислоҳотлари. VI-VII асрларда Эрон ташқи сиёсати. Сосонийлар давлатининг заифланиши. Эрон маданияти.

Қадимги Киев Руси давлати
Илк феодал Рус давлатининг ташкил топиши ва ривожланиши. IX-XI асрларда Рус давлатининг ташкил топишидаги шарт-шароитлар. Норман назарияси. Шарқий славян қабилаларининг Киев князлигига бирлаштирилиши. Рус давлатининг қўшни славян давлатлари билан иқтисодий, сиёсий ва маданий алоқалари.

Ривожланган ўрта асрлар
Ривожланган ўрта аср хронологик чегараси хусусиятлари. Ишлаб чиқарувчи кучларнинг ўқсиши. Хунармандчиликнинг қишлоқ хўжалигидан ажралиб чиқиши. Феодал шаҳарларини ривожланиши. Феодализм даврида оддий товар хўжалиги. Ўрта аср шаҳарлари ва аҳолиси. Шаҳарларда ҳунармандчилик. Цех. Хунармандлар жамоасининг патрициат билан кураши. Савдонинг ривожланиши. Феодал жамиятининг ижтимоий-иқтисодий ҳаётидаги ўзгаришлар.

Салб юришлари
Салб юришлари (XI аср охиридан то XIII аср охиригача) сабаблари ва уларнинг қатнашчилари, характери. Биринчи салб юриши. Шарқда салбчилар давлати. Иккинчи, учинчи салб юришлари. 1202-1204 йилардаги салб юришлар. Византиянинг истило этилиши. Сўнгги салб юришлар. Салб юришларнинг оқибатлари. Рим папалиги. Салб юришларининг Ғарбий Европага кўрсатган таъсири.

XI-XV асрларда Франция
XI-XIII асрларда Франция Аграр тузумдаги ўзгаришлар. Шаҳарлар XI-XII асрларда сиёсий тарқоқлик. Марказлашиш жараёни. Қирол ҳокимиятининг кучайиши. Алобигой уруши. Давлат бошқариш.
XIV-XV асрларда Франция. XIV асрда феодаллар ва деҳқонлар. Шаҳар ижтимоий ҳаёти. Марказлашиш жараёни ютуқлари. Қирол ҳокимиятининг кучайиши. Ҳукмрон табақаларнинг жипслашиши, сиёсий фаолиятининг кучайиши. Папа билан кураш ва Бош штатларнинг вужудга келиши. Юз йиллик уруш. Париж қўзғолони. Жакерия XIV аср иккинчи ярмида халқ ҳаракати. 
Феодал урушлар. Кабошьенлар қўзғолони. Юз йиллик урушнинг иккинчи даври. Жанна д’Арк – халқ қаҳрамони. Солиқ ва ҳарбий ислоҳот. Қишлоқ хўжалиги, ҳунармандчилик ва савдо. XV аср иккинчи ярмида Франциянинг сиёсий бирлашиши. Франция ва Темур давлати дипломатик алоқалари.

XI-XV асрларда Англия
XI-XII асрларда Англия. Норман истилоси. Феодаллашиш жараёнининг тугаши. “Даҳшатли суд китоби”. Аграр тузум ва деҳқонларнинг аҳволи.Шаҳарлар. Мамлакатнинг ривожланиши. Ижтимоий тараққиёт. Исландия истилоси. Ягона инглиз халқининг шаклланиши.
XIII асрда Англия. Иқтисодий ривожланиш. Деҳқонларнинг табақаланиши. Ижтимоий зиддиятнинг кескинлашиши. Феодаллар гуруҳи. Иқтисодий ривожланиш хусусиятлари ва асосий йўналишлари. Шаҳарлар. Сиёсий кураш. Эркинликларнинг Буюк хартияси. Фуқаролар уруши. Англия парламентининг вужудга келиши. Англия ташқи сиёсати. XIV-XV асрларда Англия. Қишлоқ хўжалигининг ривожланиши. Шаҳар ва қишлоқларда ижтимоий зиддиятнинг кескинлашиши. Уот Тайлер қўзғолони. XV асрда Англиянинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиши. Джек Кэд қўзғолони. Инглиз миллатининг шаклланиши.

XII-XV асрларда Германия
XII-XIII асрларда Германия. Ишлаб чиқариш кучларининг ривожланиши. Шаҳарлар. Немис қишлоғида ижтимоий зиддият. Ҳудудий князликларнинг ташкил топишида иқтисодий шарт-шароит. Шарққа немис босқини. Герман императорларининг ташқи сиёсати. Худудий князликларнинг мустаҳкамланиши. 
XIV-XV асрларда Германия. Шаҳарларнинг ривожланиши. XIV-XV асрларда немис қишлоғи. Германиянинг сиёсий ривожланиши. Шаҳар ва қишлоқлардаги ижтимоий ҳаракат.

XI-XV асрларда Италия
Италия шаҳарлар мамлакати. Шаҳарларнинг феодал сеньорлар билан кураши. Шаҳар коммунаси. Шаҳар ва қишлоқ. Қишлоқ коммунаси. Папа вилояти. Жанубий Италия. Италия шаҳарларининг Герман феодалларига қарши кураши.
XIII-XV асрларда Италия. Деҳқонларни озод қилишжараёни. Дольчино қўзғолони. Илк капиталистик муносабатларнинг пайдо бўлиши. Шаҳарларнинг сиёсий тузуми. Ёлланма ишчилар ҳаракати. Рим республикаси. Жанубий Италия ва Сицилия. XV асрда Италия. Сеньори Медичи. Флоренцияда. Савонорола. Плано Карпини Миссияси.

XI-XV асрларда Пиреней ярим ороли давлатлари
XI-XIII асрларда Пиреней ярим ороли давлатлари. Реконкиста. Пиреней ярим ороли давлатларининг иқтисодий ривожланиши. Шаҳарлар. Ижтимоий тараққиёт. Сиёсий тузум.
XIV-XV асрларда Пиреней ярим ороли давлатлари. Ижтимоий-иқтисодий ривожланиш. Ҳукмрон гуруҳлар ва ички сиёсий кураш. Черков ва унга қарши кураш. Темур давлати билан Леон-Кастилия кароллиги дипломатик алоқалари. Рио Гонзалес де Клавихо миссияси. 

XI-XV аср биринчи ярмида Византия
XI аср охири XII асрда Византия. Феодал муносабатлар. Шаҳарлар. Комнинлар даврида империя ташқи сиёсати. XII аср охирида Византия. Гуруҳлар кураши. Черковга қарши кураш.
XIII-XV аср биринчи ярмида Византия. Латин империяси. Тўртинчи салб юриши ва Латин империяси. Генуэз Романияси. Греклар давлати. Византия империясининг қайта тикланиши. Сўнгги Византияда феодал муносабатлар. Фуқаролар уруши ва зилотлар ҳаракати. Болқонга турклар  босқини. Византия империясининг қулаши.

XI-XV асрларда Ғарбий Европанинг халқаро алоқалари
Халқаро муносабатларнинг ўзига хос хусусиятлари. XIV-XV асрларда халқаро майдонда сиёсий кучлар нисбатининг ўзгариши. Халқаро муносабатларда ғарбий ва жанубий славян давлатлари. Гусит уруши ва унинг халқаро аҳамияти. Болгария ва Сербиянинг турк босқинига қарши кураши.
XIV-XV асрларда Ғарбий Европада ишлаб чиқарувчи кучларнинг ривожланиши, феодал муносабатлар. Ижтимоий ўзгаришлар. Темур давлати. Европа халқаро муносабатлари тизимида.

Ўрта асрларда христиан дини, черков ва унга қарши ҳаракат. XI-XV асрларда Ғарбий Европанинг ўрта аср маданияти
Ўрта аср бошларида черков. Европанинг христианлашиши. Европада феодал муносабатлар шаклланиши даврида черков. Папа давлати. Черковда ажралиш (1054 йил). Клюни ислоҳоти. Черков ва жамият. Монахмек. Инквизиция. XIV-XV асрларда черков. 
Ўрта аср маданиятининг шаклланиши. Маориф мактаб ва университетлар. Дунёқараши. Ўрта аср дунёқарашида тарихнинг роли. Рицар маданияти. Шаҳар маданияти. Данте Алигьери. Халқ маданияти. Бадиий фикр. Илмий билимларнинг ривожланиши. Маориф. Тарихий асарлар. Санъат ва архитектура. XIV-XV асрларда илк уйғониш ва Италияда инсонпарварлик. Илк инсонпарварлик. Джовани Боккаччо. Фуқаролик инсонпарварлиги. Леона Боттиста Альберти. Флоренти неоплатонизми. Илк уйғониш санъати. Фаннинг ривожланиши.

XII-XV асрларда Рус давлати
Русда феодал тарқоқлик. Феодал муносабатлар. Халқ қўзғолонлари. Сиёсий тузум. Ташқи душманлар билан кураш. Феодал тарқоқлик даврида Рус ерлари. Иқтисодий ривожланиш.
XII-XIII асрларда Болтиқ бўйи. Руснинг немис-швед феодалларига қарши кураши. Рим папаси. Руснинг немис босқинларига қарши кураши. Мўғул-татар босқинларига қарши кураш. Олтин Ўрда хонлиги. Рус ерларининг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиши.
Ривожланган феодализм даврида Осиё ва Африка мамлакатлари. Умумий тавсиф. Хитой, Яқин Шарқ ва Шимолий Африка, Япония ва Ҳиндистон ривожланган феодализм хусусиятларининг вужудга келиши, даврлаштириш. Хунармандчиликнинг қишлоқ хўжалигидан ажралиши. Шаҳарлар. 

Араб-мусулмон давлатлари
Уммавийлар халифалигида ижтимоий-иқтисодий муносабатлар. Сиёсий тузум. Фуқаролар уруши. Умовийлар халифалигининг қулаши. Аббосийлар халифалиги. Давлат тузуми. Халифаликда халқ ҳаракати. Халифаликнинг парчаланиб кетиши. Халифаликда дин ва маданият.

XI-XV асрларда Хитой
Феодал урушлар. Ян-ян ислоҳотлари. Тан давлатида қарама-қаршиликларнинг кескинлашиши. Деҳқонлар уруши. Сун давлатининг ташкил топиши. Давлат тузуми. Ички ва ташқи сиёсат. Феодал муносабатлар. Халқ қўзғолонлари. Сиёсий кураш. Чжурчженлар босқини. Мўғуллар босқини. Халқ қўзғолонлари. Мин давлатининг ташкил топиши. Маданият ва фан. Хитой ва Марказий Осиё. 

XI-XV асрларда Япония
Ижтимоий-иқтисодий муносабатлар. Самурайларнинг келиб чиқиши, манбалари, ташкилий тузуми ва ғояси. Япон шаҳарларининг ривожланиши. Экс императорлар даври ва улар ҳокимиятининг ижтимоий-иқтисодий асослари. Мўғуллар босқини ва унинг ижтимоий-иқтисодий оқибатлари. Сёгунат. Ички ва ташқи сиёсат. Шаҳарлар ва савдонинг ривожланиши. Маданият. 

XIII-XV асрларда Ҳиндистон
Деҳли султонлигининг ташкил топиши. Феодал муносабатлар. XIII асрда Деҳли давлати. Ала уд-Дин Хилжи Мухаммад Туғлақ империяси. XIV аср иккинчи ярмида Деҳли султонлиги ва унинг қулаши. Деҳли султонлигининг қайта тикланиши. Бахмани давлати. Вижаянагар давлати.

XI-XV асрларда Туркия
Салжуқийлар даврининг асосий хусусиятлари. XIII аср иккинчи ярми XIV аср бошларида Кичик Осиё. XIV аср иккинчи ярмида Усмонийлар давлатининг ташкил топиши ва Болқон истилоси. XV аср иккинчи ярмида Туркия. Халқ ҳаракати. Константинополнинг ишғол этилиши. Болқон ва Кичик Осиёдаги истилоларнинг тугатилиши.
XV аср иккинчи ярмида Туркия. Феодал муносабатлар. Фатх Мехмед II ислоҳотлари. Қонуннома.

XI-XV асрларда Африка
Ғарбий Африка. Ислом динининг кириб келиши. Гана давлати. Гао империяси ва унинг ижтимоий иқтисодий тузуми. Моси қабилалари давлати. Текрур, Жолоф, Фута-Торо давлатлари. Хаусан ва Борну. Эфиопия. XI-XV асрларда Судан. Ўрта асрларда Шарқий Африка.

Сўнгги ўрта асрларда Европа давлатлари. Капиталистик 
муносабатларнинг пайдо бўлиши (XVI-XVII аср биринчи ярми).
Сўнгги феодализм хусусиятлари
Даврлаштириш муаммолари. Иқтисодий ривожланишдаги асосий ўзгаришлар. Ижтимоий тузумнинг мураккаблашиши. Мутлоқ ҳокимият. Миллатларнинг вужудга келиши. Сиёсий маданиятнинг янги тури. 	Ижтимоий инқилоб муаммолари. Реформация. Жаҳон ҳаритасидаги ўзгаришлар. Фаннинг ривожланиши. Маданиятнинг ривожланиши, асосий босқичлари ва йўналиши.

Буюк кашфиётлар ва мустамлакалар тузумининг пайдо бўлиши
Географик кашфиётларнинг сабаблари. Португалияликларнинг Ҳиндистонга борадиган денгиз йўлини очишлари. Христофор Колумб саёхати. Магелланнинг дунё саёҳати. Америкада испанлар мустамлакаси. Мексика ва Перунинг босиб олиниши. Мустамлакалар ва католик черкови. Тинч океанида жуғрофик кашфиётлар. Буюк жуғрофик кашфиётлар оқибати.

XVI-XVII аср биринчи ярмида Германия
Реформация даври ва Буюк деҳқонлар уруши. XVI аср бошларида Германиянинг иқтисодий тузуми. Ижтимоий зиддиятнинг кескинлашиши. Реформация арафасида католик черкови. Германияда инсонпарварлик. Немис реформаторлари. Мартин Лютер. Реформаторларнинг ажралиши. Томас Мюнцер. Деҳқонлар уруши ва унинг якунлари. Лютер реформацияси. Деҳқонлар урушидан кейин анабаптистлар. Мюнстер коммунаси. Шталькалден уруши ва Аугсбург дини сулҳи.
XVI аср иккинчи ярмида иқтисодий инқироз. Деҳқонларнинг аҳволи. Аугсбург сулҳидан кейин империя ва князлар. Германияда сиёсий кураш. XVI-XVII аср бошларида Германия маданияти.

XVI-XVII аср биринчи ярмида Испания
Карл V ҳукмронлиги даврида иқтисодий зиддиятнинг кескинлашиши. Костилияда коммунерос ҳаракати. Коммунерос ҳаракатининг мағлубияти ва унинг оқибати. XVI асрда Испаниянинг иқтисодий ривожланиши. Давлат тузуми. Испаниянинг инқирозга учраши. Филипп II. XVI аср иккинчи ярмида иқтисодий инқироз. Испания абсолютизми. Филипп II нинг ташқи сиёсати. XVII аср бошларида Испания. XVII аср биринчи ярмида Испания ташқи сиёсати. Португалиянинг мустақиллик эълон қилиши. XVII аср биринчи ярмида халқ ҳаракати. Маданият.

XVI-XVII аср биринчи ярмида Нидерландия
Нидерландия сиёсий тузуми. XVI асрда капиталистик муносабатларнинг ривожланиши. Иқтисодий ўзгаришларнинг ижтимоий оқибатлари. Инқилобий вазият. 1566 йилдаги ҳаракат. Герцог Альба сиёсати. Испан абсолютизмига қарши кураш. Шаҳзода Оранский сиёсати. 1572 йилги қўзғолон ва буржуа республикасининг ташкил топиши. 1576 йил сентябрь қўзғолони. 1579 йилги Аррас ва Утрехт иттифоқ. Жанубда инқилобнинг мағлубиятга учраши.
XVI аср охирида Қўшма вилоятлар республикаси ва унинг иқтисодий ривожланиши. Сиёсий тузуми. Республикада ижтимоий-сиёсий кураш. Урушнинг қайта бошланиши. Вестфаль сулҳи. Нидерландия буржуа инқилобининг тарихий аҳамияти. Нидерландия маданияти.

XVI-XVII аср биринчи ярмида Италия
1494-1559 йилларда Италия урушлари. Италиянинг сиёсий аҳволи. Италиянинг иқтисодий ривожланиши. Қишлоқ хўжалиги. Ижтимоий-иқтисодий тузилиши. Ижтимоий ва синфий кураш. Италияда реформазия ва унга қарши кураш. Италия маданияти.Инсонпарварлик. Ижтимоий-сиёсий фикр. Адабиёт. Театр, мусиқа. Санъат. Архитектура.

XVI-XVII аср биринчи ярмида Англия
Саноат ва савдонинг ривожланиши. Қишлоқ хўжалиги. Деҳқонларнинг ер учун кураши. Англия абсолютизмининг хусусиятлари. Англияда реформация. Тюдорлар сулоласининг ички сиёсати. Англия-Шотландия муносабатлари. Испания билан курашнинг кескинлашиши. Англияда ижтимоий қарама-қаршиликларнинг кучайиши. Маданият.

XVI-XVII аср биринчи ярмида Франция
Франциянинг иқтисодий ривожланиши. Аграр тузуми. Саноат ва савдонинг ривожланиши. Франция абсолютизмининг хусусиятлари. Реформация. Таликан черкови. Фуқаролар уруши ва унинг босқичлари. Париж лигаси. Генрих IV 1614 йилда Бош штатлар. Людовик XIII ички ва ташқи сиёсати. Франция маданияти. 

XVI-XVII аср биринчи ярмида халқаро муносабатлар
XVI асрда халқаро муносабатлар. Дипломатик хизматнинг тузилиши. Ҳарбий ва сиёсий қарама қаршилик. Ўттиз йилик уруш. Урушнинг тўртинчи (фран-швед) даври. Вестфал сулҳи.

XVI-XVII аср биринчи ярмида Европа маданий 
ривожланишининг асосий йўналиши
Инсонпарварлик ҳаракатининг ўзига хос хусусиятлари. Натур фалсафа. Китоб нашри Космография. Янги астрономия. Галилей кашфиёти. Табиий фанларнинг ривожланиши. Фалсафа. СИёсий назария. Ижтимоий утопия. Тарихнавислик. Адабиёт ва тил. Санъат. Академия.Халқ оммаси маданияти.

Сўнгги ўрта асрлар даврида Осиё ва Африка давлатлари
Осиё ва Африка давлатларининг нотис ривожланиши. Солиқ турлари. Феодал муносабатларнинг мустаҳкамланиши. Шаҳар ишлаб чиқаришининг техникавий такомиллашуви. Мануфактуранинг вужудга келиши. Хитой урушлари. Японияда бирлашиш учун кураш. Ҳиндистон. 
Буюк жуғрофик кашфиётлар ва мустамлакачиларнинг Осиё ва Африка давлатларига кириб келиши. XVI-XVII аср биринчи ярмида Усмонийлар империяси. Халқаро аҳволи. Араб мамлакатларининг турклар томонидан босиб олиниши. Африка мамлакатларида ижтимоий-иқтисодий жараёнлар. Африканинг мустамлакага айланиши.

Янги тарихи 
XVII асрнинг иккинчи ярми – ХХ асрнинг бошини ўз ичига олган даврнинг жаҳон тарихида тутган ўрни. “Янги тарих” тушунчаси. Янги даврнинг тарихий мазмуни. Янги тарихни даврлаштириш масаласи. Янги таррихни ўрганиш долзарблиги. Янги даврда рўй берган сиёсий, ижтимоий, иқтисодий, маданий жараёнларнинг тавсифий хусусиятлари.

Буюк Британия XVII-ХХ аср бошида
XVII асрнинг биринчи ярмида Англиянинг ижтимоий-иқтисодий, сиёсий ва маданий ривожланиши. Яков I ва Карл I Стюартларнинг ички ва ташқи сиёсати. Парламентда мухолифатнинг кучайиши. Пуританлик. Инқилобнинг замини ва шарт-шароитлари. Инқилобнинг бошланиши. Фуқаролар уруши. Левеллерлар ва республиканинг ўрнатилиши. Республика ва протекторат. Оливер Кромвель. Иккинчи республика ва Стюартларнинг тикланиши. “Шонли инқилоб”. Маданият ва сиёсий фикр. XVIII асрнинг биринчи ярмида Англиянинг сиёсий ва ижтимоий-иқтисодий ривожланиши. Саноат тўнтарилиши. Инглиз маърифатчилиги. Англия Наполеон Францияси билан уруш даврида. ХХ асрнинг биринчи ярмида ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиш. Саноат тўнтарилишининг якунланиши. Ташқи сиёсат ва мустамлакачилик масалалари. Буюк Британияда ижтимоий муносабатлар. XIX асрнинг иккинчи ярмида Буюк Британиянинг иқтисодий ва сиёсий ривожланиши. Вильям Гладстон ва Бенджамин Дизраэли. Ирландия масаласи. Ишчилар ҳаракати. Лейбористлар. ХХ асрнинг бошида Буюк Британиянинг ички ва ташқи сиёсати. Ллойд Джордж. Урушолди инқирози. Британия доминионлари. Буюк Британия биринчи жаҳон уруши йилларида.

Франция XVII асрнинг иккинчи ярми – ХХ аср бошида
XVII асрнинг иккинчи ярмида ижтимоий-иқтисодий ривожланиш. Мазарини ва Фронда. Людовик XIV абсолютизми. Француз маърифатчилиги. Инқилоболди инқирози. XVIII аср Франция инқилоби. Консуллик ва биринчи империя. Наполеон Бонапартнинг ички ва ташқи сиёсати. Бурбонларнинг дастлабки тикланиши. Вена конгресси ва унинг қарорлари. Бурбонларнинг иккинчи тикланиши. Тикланиш даврида ижтимоий-иқтисодий ривожланиш. 1830 йил июль инқилоби. Францияда Июль монархияси (1830-1848 йй.). 1848 йил инқилоби. Иккинчи Республика. 1851 йил 2 декабрь давлат тўнтарилиш ва Иккинчи империя. Иккинчи империя даврида Франциянинг ички ва ташқи сиёсати. Мустамлакачилик сиёсати. Франция-Пруссия уруши. Учинчи Республика. XIX аср охирида сиёсий инқирозлар. XIX охири – ХХ бошида Франциянинг иқтисодиёти. Учинчи республиканинг ташқи сиёсати. ХХ аср бошида сиёсий кураш. Франция Биринчи жаҳон уруши йилларида.

Германия XVII асрнинг иккинчи ярми – ХХ аср бошида
	Герман давлатлари Ўттиз йилик урушдан сўнг. Иқтисодий вазият. Дехқонлар ҳаракати. Герман шаҳарлари. Бранденбург-Пруссия давлатининг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиши. Пруссия қироллиги. Фридрих II-нинг ички ва ташқи сиёсати. Герман давлатлари халқаро муносабатлар тизимида. Ягона немис миллатининг шаклланиши. Маданий ривожланиш. Франциядаги инқилоб (XVIIIа.) ва немис давлатлари. Герман давлатлари. Наполеон урушлари даврида. 1815-1848 йилларда ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиш. 1848-1849 йиллар инқилоби. Инқилобдан сўнг Германиянинг ривожланиши. Иқтисодий ўсиш. Саноат тўнтаришининг якунланиши. Аграр ислоҳотлар. Отто фон Бисмарк фаолияти. Шимолий Герман иттифоқининг барпо этилиши. Ташқи сиёсат. Франция-Пруссия уруши ва Германиянинг бирлашиши. XIX асрнинг охирги чорагида Германия империясининг давлат тузуми ва иқтисодиёти. “Культуркампф” ва социалистик ҳаракатга қарши кураш. XIX асрнинг охирги чорагида ички сиёсий вазият. Германия халқаро муносабатлар тизимида (XIX асрнинг охири – ХХ аср бошида). ХХ аср бошида Германиянинг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиши. Германия ва “Жаҳон сиёсати”. Германия биринчи жаҳон уруши йилларида.
Австрия (Габсбурглар) империяси XVII асрнинг иккинчи 
ярми – ХХ аср бошида
Австрия Ўттиз йиллик урушдан сўнг. XVII асрнинг иккинчи ярмида ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиш. Венгрия Габсбурглар империяси таркибида. Туркияга қарши уруш. Карловиц тинчлик шартномаси. Габсбурглар империяси “Испан мероси” учун уруш йилларида. XVIII аср бошида империянинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиши. “Австрия мероси” учун уруш. Мария Терезия ва Иосиф II-нинг “маърифатли абсолютизми”. Чехия, Словакия ва бошқа миллий вилоятлар Габсбурглар империяси таркибида. Австрия империяси Француз инқилоби ва Наполеон урушлари йилларида. XIX асрда империянинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиши. Австрия империяси славян халқларининг “Миллий уйғониш” даври. 1848 йил инқилоби. Австрия империяси 1849-1867 йилларда. 1859 йилдаги Франция ва Пьемонтга қарши уруш. Австрия-Пруссия уруши (1866 й.). Империянинг дуалистик Австро-Венгрия монархиясига айланиши. XIX асрнинг охирги чорагида миллий масаланинг кескинлашуви. Австрияда ижтимоий ҳаракатлар. Венгрия дуализм тизимида. Монархиянинг охирги ўн йилликлари. Австро-Венгрия Биринчи жаҳон уруши йилларида.

Италия XVII асрнинг иккинчи ярми – ХХ асрнинг бошида
Итальян давлатларининг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиши. Тарқоқликнинг сақланиб қолиниши. Чет эл давлатларига қарамлик. “Испан мероси”, “поляк мероси”, “австрия мероси” учун урушлар ва итальян давлатлари. Италия XVIII аср охири – XIX аср бошида. Рисорджименто (Уйғониш). Итальян давлатлари Француз инқилоби ва Наполеон урушлари даврида. XIX асрнинг 20-30 йиллар инқилоби. Джузеппе Мадзини. “Ёш Италия”. XIX асрнинг 20-30 йилларда иқтисодий ривожланиши. Мўтадил либераллар фаолияти. К.Б.Кавур. Итальян давлатлари 1848-1849 йиллар инқилоби даврида. Джузеппе Гарибальди. Италия қироллигининг барпо этилиши. Франция-Пруссия уруши ва Рисорджиментонинг якунланиши. XIX асрнинг охирги чораги – ХХ асрнинг бошида Италиянинг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиши. Италиянинг ташқи сиёсати. Мустамлакалар учун кураш, Италия Биринчи жаҳон уруши арафасида .“Либерал даврнинг” тугаши. Италия Биринчи жаҳон уруши йилларида.

Россия XVII асрнинг охири – ХХ асрнинг бошида
Россия XVII асрнинг охирида. Петр I ва малика Софья ўртасидаги кураш. XVIII асрнинг биринчи чорагида ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиш. Петр I ислоҳотлари. Ташқи сиёсат. Шимолий уруш. Россия сарой тўнтаришлари даврида (1725-1762 йй.). “Петр мероси” масаласи. Ижтимоий-иқтисодий ривожланиш. Сарой тўнтаришлари даврида Россиянинг ташқи сиёсати. Екатерина II-нинг “маърифатли абсолютизми”. Павел I. XVIII асрнинг охирги ўттиз йиллигида Россиянинг ташқи сиёсати. XVIII асрда рус маданияти. Александр I. Дастлабки ислоҳотлар Наполеон Франциясига қарши уруш. Ислоҳотларни давом эттиришга уринишлар. Декабристлар ҳаракати. Россия Николай I ҳукмронлиги даврида. Ижтимоий-иқтисодий вазият. Ғоявий оқимларнинг шаклланиши. 1848-1849 йиллар Европа инқилобларининг Россияга таъсири. Ташқи сиёсат. Қрим уруши. Александр II-нинг ислоҳотлари. Крепостнойликнинг бекор қилиниши. Либерал ҳаракат. XIX асрнинг 60-70-йилларида инқилобий ҳаракатлар. Народниклар. Александр III-нинг “патриархал бошқаруви”. Тинч 13 йиллик .Иқтисодий ўсиш. Саноат тўнтарилишининг якунланиши. Янги ижтимоий қатламларнинг шаклланиши. Россияга марксизм ғояларининг кириб келиши. XIX асрнинг иккинчи ярмида Россиянинг ташқи сиёсати. XIX асрда рус маданияти. Россия XIX-ХХ асрлар чегарасида. Иқтисодий ривожланишнинг ўзига хос хусусиятлари. Россиянинг ижтимоий структураси. Сиёсий партиялар ва ташкилотларнинг шаклланиши. ХIХ аср охири  -ХХ аср бошида Россиянинг ташқи сиёсати. Ислоҳотлари атрофидаги кураш (1894-1904). Биринчи рус инқилоби (1905 й).  1905 йил 17 октябр монефести. Давлат  думаси. П.А.Столыпин фаолияти:  ислоҳотлар. Сиёсий  курашнинг авж  олиши. Россия  Биринчи жаҳон уруши йилларида. 1917 йил Февраль инқилоби.  Октябр тўнтариши.

Испания ХVII  асрнинг иккинчи  ярми ХХ аср  бошида  
ХVII  асрнинг иккинчи  ярмида  Испаниянинг иқтисодий ва  сиёсий  аҳволи.  “Испан мероси”  учун уруши (1701-1714).  Испанияда  Филипп  V ва Фердинанд VI ҳукумронлиги. Карл III “маърифатли абсолютизми”.   Абсодютик тузумнинг инқирози. Мануэль Годой. Испания Напалион урушлари йилларида  Мустақиллик учун  уруш. Биринчи  инқилоб. 1808 йил 2 май қўзғолони. 1802  йил Кадис конситутцияси. Фердинанд VII ички ва  ташқи  сиёсати. Икккинчи  инқилоб  (1854-1856). Бешинчи  инқилоб (1868-1873). Биринчи  республика. Испания  Бурбонларнинг тикланиши. Ички ва  ташқи сиёсат. “Эль–Пардо пакти”. Анархистлар, социолистлар ва мухториятчилар. Мустамлакалардан  маҳрум  бўлиши. ХIХ асонинг  охири –ХХ асрнинг  бошида  Испаниянинг сиёсий-иқтисодий аҳволи. Марокаш  масаласи. Сиёсий курашнинг кескинлашуви. Испания биринчи жаҳон уруши йилларида. 

АҚШ ХVII-ХХ  аср бошида     
Шимолий Америкада мустамлакаларнинг барпо этилиши.Инглиз  мустамлакалардаги ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий вазият. Мустақиллик  учун  урушнинг замини ва шарт-шароитлари. Мустамлакалар ва метрополия   ўртасидаги  зиддиятлар. Мустақиллик  учун  уруш  ва  АҚШнинг  ташкил  топиши. АҚШ-нинг  давлат  тузуми ва ижтимоий-иқтисодий ривожланиши. АҚШ ХIХ асрнинг биринчи ярмида: тараққиётнинг асосий тендециялари. АҚШ ҳудудларининг кенгайиши. Ички партиянинг сестемасининг шакллланиши. Шимол ва Жануб  ўртасидаги зиддиятдлар. Фуқаролар  уруши  1861-1865  й. Қулчиликнинг бекор  қилиниши. Жанубий  Реконструкциялаш (1965-1877йй). АҚШ 1877-1914 йилларда: иқтисодий-ижтимой муносабатлар. ХIХ асрнинг охирги  чораги- ХХ аср бошида АҚШнинг ташви  сиёсати. АҚШ  биринчи  жаҳон  уруши йилларида.

Португалия  ХVII  асрнинг иккинчи  ярми -ХХ аср  бошида
“Партугалия монефести” ва мустақилликнинг тикланиши. Абсолютик монархия шароитида Партугалиянинг ички  ва  ташқи сиёсати. Маркиз Помбаланинг фаолияти. Ислоҳотлар. Партугалия  Француз инқилоби ва Наполеон урушлари йилларида. 1822 йил Корститутцияси. 1826 йил Хартияси. Фуқаролар  уруши  1824-1834 йй.  “Хартиячилар” ва “Сентябрчилар” ўртасидаги қарама-қаршилик. ХIХ  аср ўрталарида Партугалияда ижтимоий-иқтисодий  ва сиёсий вазият. ХIХ асрнинг икккинчи ярмида Партугалиянинг  давлат  тузуми. Манархия ва икки  партияли система: “Реженерадос” (“Ўйғониши”)  ва Тараққиёт  партияси. Республикачилар  партиясининг тузилиши. Иқтисодиёт  ва сиёсат. ХIХ асрнинг  охири- ХХ  асрнинг бошида Партугалиянинг халқаро  аҳволи. 1910 йил инқилоби. Партугалия  биринчи  жаҳон  уруши  йилларида.

Нидерландлар Бирлашган Провинциялари  Республикаси  
XVIII-XX аср бошида
Инглиз–голланд урушлари. Жаҳон савдосида устиворликнинг йўқотилиши. Иқтисодий ривожланишдаги пасайиши. Недерландларнинг сиёсий  тузуми. ХVIII асрнинг  икккинчи  ярмида республикада ички сиёсий вазият. Недерландлар  Француз  инқилоби ва Наполеон урушлари йилларида. Батав республикаси. Голландия қироллиги. Франция ҳукумронлигининг ағдарилиши. Вена конгресси ва Нидерландлар қироллигининг барпо этилиши. Ижтимоий-иқтисодий вазият. 1830 йил инқилоби ва Бельгиянинг Нидерландлардан ажралиб чиқиши. 1848 йил Конституцияси. Ислоҳотлар. XIX асрнинг иккинчи ярмида ижтимоий-иқтисодий ривожланиш. Сиёсий кураш. Нидерландлар ХХ аср бошида. Нидерландлар Биринчи жаҳон уруши йилларида.

Лотин Америкаси XVIII-XX аср бошида
Лотин Америкасида мустамлакаларнинг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий аҳволи. Мустамлакачилик тартибларининг инқирози. XVIII асрнинг иккинчи ярмида Лотин Америкасидаги испан ва португал мамлакатларидаги ўзгаришлар. Савдони эркинлаштириш. Демократик инқилоблар ва мустақиллик учун уруш (1810-1826). Миллий давлатларнинг вужудга келиши. Лотин Америкаси мамлакатларидаги ички инқирозлар. Лотин Америкаси – АҚШ муносабатлари. XIX асрнинг 30-йиллардан бошлаб консерваторлар мавқеининг мустаҳкамланиб бориши. Давлат бошқаруви ва ижтимоий-иқтисодий сиёсатдаги ўзгаришлар. Лотин Америкаси мамлакатлари XIX аср ўрталари – ХХ аср бошида. Аргентина:иқтисодий ривожланиш ва сиёсий кураш. Бразилияда қулдорчилик тузумининг инқирози. Аболюционистик ҳаракат ва монархиянинг ағдарилиши. Перу, Боливия, Чилининг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиши. Марказий Америка мамлакатлари XIX аср охири – ХХ аср бошида. Кубада мустақиллик учун кураш ва республиканинг вужудга келиши. 1898 йилда АҚШ-Испания уруши. ХХ асрнинг бошида АҚШ-нинг Лотин Америкасидаги сиёсати. Мексика инқилоби. Лотин Америкаси Биринчи жаҳон уруши йилларида.

Польша XVII асрнинг иккинчи ярми – ХХ асрнинг бошида
XVII асрнинг иккинчи ярмида Речь Посполитая: давлат тузуми, аҳолиси ва ҳудудлари. Саксония қиролларининг ҳукмронлиги. Речь Посполитаянинг халқаро аҳволи. Ижтимоий-иқтисодий вазият. XVIII асрда Польша: ривожланишнинг асосий тенденциялари. Сиёсий гуруҳлар ўртасидаги кураш. Станислав Август Понятовский фаолияти: ислоҳотлар. Польшани бўлиб олишлар. Тадеуш Костюшко қўзғолони. Польша Наполеон урушлари даврида Варшава князлиги. Вена конгресси қарорлари ва Польша. Польша қироллиги Россия империяси таркибида. XIX асрнинг биринчи ярмида поляк ерларининг ижтимоий-иқттисодий ривожланиши. 1830 йил қўзғолони. 1848-1849 йиллардаги Европа инқилоблари ва поляк ерларида озодлик учун курашнинг фаоллашуви. 1863 йил қўзғолони. XIX асрнинг охирги ўн йилликлари – ХХ аср бошида поляк ерларидаги сиёсий вазият. Саноат ва қишлоқ хўжалиги. Ижтимоий ривожланиш ва ижтимоий ҳаракатлар. Ишчилар ҳаракати ва социалистик партияларнинг ташкил топиши. 1905 йил рус инқилоби ва поляк ерлари. Польша Биринчи жаҳон уруши йилларида.

Жануби-Шарқий Европа халқлари XVII асрнинг иккинчи ярми – 
ХХ аср бошида
Жануби-Шарқий Европа ва Усмонийлар империяси. Жанубий славянлар Габсбурглар монархияси таркибида. Ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий аҳвол. Жанубий славянларнинг миллий уйғониши. Ҳарватлар, славянлар, серблар. Австрия империясининг жанубий славянлари 1848-1849 йиллардаги инқилоб даврида. XIX асрнинг 60-йилларида Австро-Венгриянинг жанубий славян ерларида ижтимоий кўтарилиш. XVII-XVIII асрларда Болқон славянлари Усмонийлар ҳукмронлиги остида. Усмонийлар империяси таркибидаги жанубий славянларнинг миллий-озодлик ҳаракати: асосий босқичлари ва тенденциялари. Черногория. Сербия. Босния ва Герцеговина. Болгарияда миллий ууйғониш. Дунай князликлари. Юнонистон Усмонийлар империяси таркибида. 1875-1878 йиллардаги “шарқий инқироз”. Жануби-Шарқий Европа халқлари XIX асрнинг охирги чораги – ХХ аср бошида: ижтимоий-иқтисодий, сиёсий ва маданий ривожланиш. Болқон урушлари (1912-1913 йй.). Жануби-Шарқий Европа Биринчи жаҳон уруши йилларида.

Шимолий Европа мамлакатлари XVII  асрнинг иккинчи
ярми – ХХ аср бошида
Шимолий Европа XVII-XVIII асрларда. Швеция ва Дания – Норвегия қиролликлари: аҳолиси ва ҳудудлари. Ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиш. Абсолютизмнинг ўрнатилиши. Скандинавия мамлакатларининг ўзаро муносабатлари ва халқаро аҳволи. Шимолий уруш ва унинг оқибатлари. Шимолий Европа давлатларида сиёсий ва ижтимоий-иқтисодий ўзгаришлар. Наполеон урушлари натижасида Шимолий Европанинг сиёсий харитасидаги ўзгаришлар. Шимолий Европа 1815-1870 йилларда: ривожланишнинг асосий босқичлари ва тенденциялари. XIX асрнинг 30-40-йилларида Европада инқилобий ҳаракатлар ва Скандинавия давлатлари. Шлезвиг-Гольштейн масаласи. Иқтисодий ривожланиш ва демократиянинг оёққа туриши. Шимолий Европа мамлакатлари XIX асрнинг охирги чораги – ХХ аср бошида. Дания, Швеция, Норвегия, Финляндия. Скандинавия давлатлари Биринчи жаҳон уруши йилларида. 

XVII асрнинг иккинчи ярми – ХХ аср бошида
халқаро муносабатлар
XVII асрнинг иккинчи ярми – XVIII асрда халқаро муносабатларнинг асосий масалалари. Кучлар нисбатидаги ўзгаришлар. “Испан мероси” учун уруш. Шимолий уруш. “Австрия мероси” учун уруш. Етти йиллик уруш. Европа ва Усмонийлар империяси ўртасидаги муносабатлар. Мустамлакачилик сиёсати. Савдо урушлари. АҚШ-нинг ташкил топиши ва Европа давлатлари. Францияда инқилоб ва халқаро муносабатлар. Европа Наполеон урушлари йилларида. Вена конгресси ва унинг қарорлари. XIX асрнинг 20-,30- ва 40-йиллардаги инқилобий ва миллий озодлик ҳаракатларининг халқаро муносабатларга таъсири. “Вена тизимининг” емирилиши. Қрим уруши. XIX асрнинг 50-60-йилларида халқаро муносабатлар. Мустамлакачилик сиёсатининг усуллари ва характеридаги ўзгаришлар. Германиянинг бирлашиши ва Италиянинг бирлашиши. Франция-Пруссия уруши. XIX асрнинг охирги чорагида халқаро муносабатлар. Ҳарбий-сиёсий гуруҳларнинг (блокларнинг) шаклланиши ва улар ўртасидаги кураш. АҚШ, Германия ва Япониянинг мустамлакалар учун курашга қўшилиши. ХХ аср бошида халқаро муносабатлар. Рус-япон уруши. Болқон урушлари. Давлатлараро рақобатнинг кескинлашуви. Биринчи жаҳон уруши.

XVII асрнинг иккинчи ярми – ХХ аср бошида маданият, 
фан ва техниканинг ривожланиши
Янги даврда фан ва техника тараққиётининг умумий хуусиятлари. Илмий фикрлаш хусусияти. Фаннинг ижтимоий тартибот сифатида хизмат қилиши. Фаннинг ижтимоий муносабатлар характерига таъсири. Фан ва техника саноат тўнтарилиши шароитларида. Илмий жамиятларнинг ривожланиши. Табиий фанлар ва техниканинг ривожланиши. Ижтимоий фанлар, назариялар ва таълимотлар. Маданиятнинг ривожланиши: асосий йўналишлар, оқимлар. Тенденциялар. Европа маърифатчилиги ва маданият. Адабиёт ва санъат. 

Осиё ва Африка халқлари янги давр бошланишида   
Осиё ва Африка халқлари янги давр бошланишида. Шарқ мамлакатларида мустамлакачиликнинг асосий даврлари. Европа ва Америка саноат ривожланиши, хомашё ресурслари ва бозор учун курш. Босқинчилик урушлари. Осиё ва Африка мамлакатларининг ривожланишида ғарб давлатларидан орқада қолиши. Миллий озодлик ҳаракатларининг бошланиши. 

XVII аср ва XIX асрнинг 60-йилларида Япония  
XVIII асрнинг ўрталарида Япониянинг иқтисодий аҳволи. Токугава давлати. Ажратиб қўйиш сиёсати. Савдо-сотиқнинг ривожланиши. Феодал хўжалик инқирозининг кучайиши. Мануфактуранинг ўсиши. Дехқонлар аҳволининг оғирлашуви ва уларнинг оммавий равишда шаҳарга кетиб қолиши. Дехқонлар ва хунармандлар қўзғолонлари. Токугава тартиботи. Япония ва ғарб давлатлари. Рус-япон муносабатлари. Сёгунат даврида Япония маданияти. 1867-1868 йиллардаги инқилоб. Америка, Англия ва Франциянинг Япония ички ишларига аралашуви. Тенгсиз шартномалар. Токугава тартиботига қарши ҳаракат. Фуқаролар уруши ва Сёгунат тартиботининг тугаши. Янги ҳукумат ва унинг сиёсати. Аграр ислоҳот.            

XVIII асрнинг ўрталарида ва XIX асрнинг 1870 йилларида Хитой
XVII асрнинг ўрталарида ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий вазият. Маньжур ҳукуматининг ички сиёсати. Цинь империясининг аграр сиёсати. Савдо-сотиқ, мануфактура, хунармандчилик ва шаҳардаги ижтимоий аҳвол. Маньжур ҳукмдорларининг босиб олиш сиёсати. Цинь сулоласининг ташқи сиёсати. Хитойни ажратиб қўйиш. Хитой халқининг Маньжур ҳукмдорларига қарши кураши. Цинь империясининг иқтисодий ва сиёсий аҳволи. Ғарб мамлакатлари ва Хитой. Биринчи инглиз-хитой (афюн) уруши. 1842-1844 йиллардаги тенгсиз шартномалар. Хул-Сио-Цюам таълимоти. Дехқонлар урушининг бошланиши. Тайпинларнинг ички ва ташқи сиёсати. Цинь ҳукумати ва Ғарб давлатлари. Тайпин давлатининг қулаши. Халқ ҳаракатлари. Дунган-уйғур қўзғолони. Ёқуббек ва унинг сиёсати. Хитой ва Марказий Осиё давлатлари. Иқтисодий ва сиёсий муносабатлар.

XVII-XIX асрларда Ҳиндистон
Бобурийлар империясининг инқирози. Ҳиндистондаги ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий вазият. XVIII асрнинг 2-ярмида Ҳиндистонда Англия ҳукмронлиги. Ҳиндистон ва Ост-Ҳинд компанияси. Ҳиндистон Англиянинг хом ашё манбаи. Ҳиндистонда ер эгалиги қатламининг шаклланиши ва Ҳинд зиёлиларининг пайдо бўлиши. Янги шаҳарларнинг ривожланиши. 1857-1859 йиллардаги халқ қўзғолонлари. XIX асрнинг 60-йилларида Ҳиндистондаги ички ва ташқи вазият. Ҳиндистон ва Марказий Осиё давлатлари. Иқтисодий ва маданий муносабатлар.  

XVIII асрнинг ўрталари ва XIX асрнинг 1870 йилларида Эрон
 Сафовийлар давлати инқирози ва феодал гуруҳлар ўртасидаги низолар. Нодиршоҳ ҳукмронлиги ва унинг олиб борган ички ва ташқи сиёсати. Керимхон Зеид ва унинг сиёсати. Кажарларнинг ички ва ташқи сиёсати. Англия ва Франция ўртасидаги Эрон учун кураш. Биринчи Россия-Эрон уруши ва Гулистон сулҳи. 1814 йилдаги Инглиз-Эрон шартномаси. Эрон-Турк уруши. Туркманчай сулҳи. Россия ва Эрон муносабатлари. Инглиз-Эрон муносабатлари. Эронда Бобидлар қўзғолони. XIX асрнинг 50-60 йилларда Эрондаги ички ва ташқи сиёсат. Эрон ва Марказий Осиё давлатлари. Сиёсий, иқтисодий ва маданий муносабатлар. 

XVII асрнинг II ярми ва XIX асрнинг I ярмида 
Турк (Усмонийлар) империяси
XVII асрнинг ўрталарида Усмонийлар итмперияси. Европа давлатлари ва Туркия. Империянинг ички аҳволи. 1730-1731 йиллардаги Истамбул қўзғолони. Усмонийлар империясининг халқаро аҳволи. Салим III ислоҳотлари. Россия-Туркия муносабатлари. Туркия ва Ғарб мамлакатлари. Туркиянинг ярим мустамлакага айлана бошлашининг сабаблари. Махмуд II фаолияти (танзимот) 1853-1866 йиллардагни Қрим уруши ва Париж трактати. Туркиядаги чет эл сармояси. Туркия ва Марказий Осиё давлатлари. Сиёсий, иқтисодий ва маданий муносабатлар.   

Афғонистонда Дурронийлар давлати
Жамоа-уруғчилик тузумининг емирилиши ва феодал муносабатларининг шаклланиши. Дурронийлар давлатининг ташкил топиши. Афғонистоннинг XVIII асрнинг иккинчи ярмида ижтимоий-иқтисодий тузуми. Ахмад-шох юришлари. Дурронийлар давлатининг парчаланиши. Англиянинг Афғонистонга тажовузи. Афғон халқининг босқинчиларга қарши кураши. 1855 йилги инглиз-афғон шартномаси. Рус-афғон муносабатлари. 

Корея XVII аср иккинчи ярми – XIX аср ўрталарида
XVII-XVIII асрларда Кореянинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиши. Дехқонлар қўзғолонлари ва сиёсий кураш. Феодал Кореяда инқирознинг кескинлашуви. Хон-Чён Нэ қоўғолони ва дехқонларнинг тутган ўрни. Ривожланган давлатларнинг Кореяга тажовузи. XIX асрнинг 60-йилларида дехқонлар қўзғолонлари. Регент Тэвонгуннинг ички ва ташқи сиёсати. Корейс халқининг босқинчиларга қарши кураши.             

XVII-XIX асрларда Араб давлатлари
XVII-XVIII асрларда Усмонийлар империяси таркибидаги араб давлатлари. Французларнинг Мисрга ҳарбий экспедицияси. Мисрда инглиз-француз рақобати. Мухаммад Алининг ички ва ташқи сиёсати. XIX асрдаги Араб давлатлари ва Усмонийлар империяси. XIX асрдаги Араб давлатлари ва ғарб мамлакатлари. Араб дунёси ва Марказий Осиё. Маданий ва диний алоқалар. 

Осиё ва Африка мамлакатлари XIX асрнинг 70-йиллари ва 
ХХ аср бошларида 
Осиё ва Африка мамлакатларида XIX асрнинг иккинчи ярми ва ХХ аср бошларида рўй берган ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ўзгаришлар. Чет эл сармоясининг ушбу мамлакатларга кириб келиши. Миллий озодлик ҳаракати. Турли сиёсий партиялар, ташкилотлар ва оқимларнинг пайдо бўлиши. Тараққиё этган Европа мамлакатларининг дунёни қайта бўлиб олиш учун кураши. Биринчи жаҳон уруши даврида Осиё ва Африка мамлакатлари.  

XIX аср охири ХХ аср бошларида Хитой 
Хитойда янги ижтимоий-иқтисодий муносабатларнинг шаклланиши ва уларнинг хусусиятлари. Кан Ювей раҳбарлигида ислоҳотчилик ҳаракати. Сун Ятсеннинг биринчи инқилобий ташкилоти – “Хитой уйғониши иттифоқи”. Ихэтдон қўзғолони ва унинг мағлубиятга учраши. 1901 йилда тузилган “Якунловчи протокол” ва Хитойнинг ярим мустамлака холига тушиб қолиши. ХХ аср бошларида Хитойда иқтисодиётнинг ривожланиши. 1905-1907 йилларда Хитойда инқилобий ҳаракатларнинг ўсиши. “Бирлашган иттифоқ” (тукмен). Сун-Ят-Сеннинг “3 тамойили”. Синхай инқилобининг бошланиши. Цин саройининг сиёсати. Республика ҳукуматининг тузилиши ва Сун Ятсеннинг вақтинча президент қилиб сайланиши. Цинь сулоласи ҳокимиятининг тугатилиши. Юан Шинайнинг ҳокимиятга келиши. Гоминданнинг ташкил бўлиши. Биринчи жаҳон уруши йилларида Хитойнинг сиёсий ва иқтисодий аҳволи.

XIX асрнинг 60-90 йиллари ХХ аср бошларда Япония
Японияда ички-иқтисодий тараққиётнинг хусусиятлари. Замонавий саноатни вужудга келтиришда давлатнинг роли. 1866 йил инқилобининг ижтимоий-иқтисодий шарт-шароитлари. Дехқонлар ҳаракати. Самурайлар қўзғолони. Сиёсий партияларининг вужудга келиши. 1881 йилги Конституция. 1894-1895 йилларидаги Япония-Хитой уруши. Япония биринчи жаҳон уруши йилларида.         

XIX асрнинг охири ва ХХ аср бошларида Мўғулистон
Мўғулистоннинг ижтимоий таркиби. Феодал-демократик давлатнинг ташкил топиши. Ойратларнинг аҳволи. Мўғул халқининг миллий озодлик ҳаракати ва Цинь ҳукуматининг ағдарилиши. Давлат тузуми. Ижтимоий тафаккур. 

XIX асрнинг охири ва ХХ асрнинг бошларида Ҳиндистон
Ҳиндистон иқтисодиёти ва мустамлакачилик зулмининг кучайиши. Аграр муносабатлар. Ҳиндистонга инглиз сармоясининг кириб келиши. Ҳиндистонда товар-пул муносабатларининг ўсиши. Миллий саноат ривожланиши. 1860-1870 йилларда миллий озодлик ҳаракати ва ундаги асосий оқимлар. Ҳиндистон миллий конгрессининг ташқил бўлиши ва унинг фаолияти. Мусулмон жамоа ҳаракати. 1906-1908 йилларда ишчилар ва дехқонлар ҳаракати. “Свараж” ва “свадеши”. 1905 йилда Бенгалиянинг бўлиб юборилиши ва оммавий ҳаракати. Биринчи жаҳон уруши даврида Англиянинг Ҳиндистондаги сиёсати. М.М.Ганди фаолиятининг бошланиши.     

XIX асрнинг охири ва ХХ аср бошларида Афғонистон
Англиянинг Афғонистонга тажовузи ва иккинчи инглиз-афғон уруши (1878-1880). Гандамак шартномаси. Қобулдаги халқ қўзғолони. 1891 йилдаги инглиз-афғон шартномаси. Пуштун қабилаларининг инглиз босқинчиларига қарши қўзғолони. 1907 йилдаги инглиз-рус битими ва Афғонистон. Ёш афғонлар ҳаракати. Афғонистон биринчи жаҳон уруши йилларида Марказий Осиё ва Афғонистонда рус-инглиз рақобати. 

XIX аср охири – ХХ аср бошларида Эрон
Эроннинг ярим мустамлакага айланиш жараёни. Эрон иқтисодиётидаги асосий тармоқларнинг Англия, Россия қўлига ўтиши. АҚШ ва Германиянинг Эрондаги фаоллигининг кучайиши. Миллий ҳаракатларнинг вужудга келиши ва ривожланиши. 1908 йилда Техрондаги аксил-инқилобий тўнтарилиш. 1908-1909 йиллардаги Табриз қўзғолони. Мухаммад Али шохнинг ағдарилиши. Англия ва Россиянинг тажовузи. Турк қўшинларининг Эронга кириши. Инқилобнинг енгилиши ва унинг сабаблари. Эрон биринчи жаҳон уруши йилларида. 

XIX асрнинг охири ва ХХ аср бошларида Туркия
XIX аср охири ва ХХ аср бошларида Туркиянинг ижтимоий, иқтисодий тараққиёти. 70-йиллардаги сиёсий инқироз. 1876 йил Конституцияси. Миллий қарама-қаршиликларнинг кучайиши. 1877-1878 йиллардаги Россия-Туркия уруши. 1878 йил Берлине трактати. Сербия, Черногория, Руминия мустақиллигининг тан олиниши. Кипр ва Мисрни Англия томонидан, Тунисни Франция томонидан босиб олиниши. Усмонийлар империясининг ярим мустамлакага айланиш жараёни. Чет эл кнцессиялари. Бағдод темир йўли. Германиянинг Туркияга кириб келиши. Абдул Хамид II тартиботи. Озодлик ҳаракати. “Бирлик ва тараққиёт” партиясининг вужудга келиши. Туркияда ёш туркларнинг инқилоби. Усмонийлар империяси ҳудудларини босиб олиш учун кураш. Ёш туркларнинг ҳокимият тепасига келиши. Араб ва бошқа халқларнинг миллий озодлик кураши. Пантуркизм ғояларининг вужудга келиши ва моҳияти. Халқ оммасининг аҳволи. Ижтимоий-сиёсий қарама-қаршиликларнинг кескинлашуви. Ёш турклар сиёсатининг барбод бўлиши.   

Корея XIX –ХХ аср бошида
XIX асрнинг 2-ярмида Кореяда ижтимоий-иқтисодий вазият. Ривожланган давлатларнинг мустамлакачилик сиёсатининг оқибатлари. 1893-1894 йилларда дехқонлар қўзғолонлари. Япония-Хитой урушлари (1894-1895) ва Корея. Рус-япон уруши ва Кореяда Япония протекторатининг ўрнатилиши. Кореяда ижтимоий-иқтисодий муносабатлардаги ўзгаришлар. Кореянинг аннексия қилиниши. Япония мустамлакачилик тартиботи. Корея I-жаҳон уруши йилларида.    

Араб мамлакатлари XIX аср охири ва ХХ аср бошларида
Чет эл сармоясининг араб мамлакатларига кириб келиши. Усмонийлар ҳукуматининг сиёсати. Араб мамлакатларининг ғарб мамлакатлари томонидан босиб олиниши. Мустамлакачилик сиёсатининг ижтимоий, иқтисодий оқибатлари. Англия-Франция қарама-қаршилиги. Фашод инқирози. 1899 йилги битим. Ливиянинг Италия томонидан Туниснинг Франция томонидан босиб олиниши. Жазоир Франция ҳукмронлиги остида. 	1890 йил Мадрид конференцияси ва Марокашнинг ярим мустамлакага айланиши. Араб мамлакатларида ижтимоий, сиёсий тафаккурнинг ривожланиши. Миллий ташкилотлар, миллий сиёсий оқимларнинг келиши.        

XIX аср охири ва ХХ аср бошларида Африка
Африка Ғарб давлатларининг босқинчилик сиёсати. 1884-1885 йиллардаги Берлин конференцияси. Африканинг тақсимланиши. Франция, Англия, Италия ва Германиянинг Африкадаги босқинчиликлари. Африка халқининг мустамлакачиликка қарши кураши. Германия ва Португалиянинг жанубий Африкадаги экспедицияси. 1879 йил инглиз-прусс уруши ва жанубий Африка иттифоқининг вужудга келиши. Чет эл ҳукмронлигига қарши курашнинг янги шакллари. Африка миллий конгрессининг пайдо бўлиши. Африкада Ҳинд жамоасининг вужудга келиши. М.Гандининг жанубий Африкадаги фаолияти. Африка биринчи жаҳон уруши йилларида.  	

Энг янги тарих (1918-1945 йй.)
I ва II Жаҳон уруши ўртасидаги Европадаги мамлакатлар ва АҚШ  
I Жаҳон урушининг ниҳояси ва инсоният тарихида энг янги даврнинг бошланиши. 1917 йилги Россиядаги февраль демократик инқилобининг ғалабаси ва октябрь воқеаларининг ғарб мамлакатларидаги таъсири. 1918 йил куз фаслидаги Германия ва Австрия-Венгриядаги демократик инқилоблар ва уларнинг оқибатлари. Биринчи Жахон урушининг натижалари. 1918-1923 йилларда халқаро муносабатлар.

Англия 1918-1939 йилларда
1918-1939 йилларда Англия сиёсий тарихига бағишланган манбалар, иқтисодшунослик. 1918-1924 йилларда Англиянинг ички ва ташқи сиёсати. Англия мустамлакаларида миллий-озодлик ҳаракатлари. Доминион ва мандат системалари. Макдональд башчилигадаги биринчи ва иккинчи хукумати.  Невилл Чемберлен ва унинг ички ва ташқи сиёсати. 

Германия 1918-1939 йилларда
Веймар Республикасининг ташкил топиши ва унинг ички ва ташқи сиёсати. 1919-1923 йилларда Германияда ўтказилган ислоҳотлар. 1932 йилда ўтказилган сайловлар ва унинг натижалари. 1933 йилларда А.Гитлернинг ҳокимият тепасига келиши ва Веймер республикасининг қулаши. 1933-1939 йилларда Германияда тоталитаризмга асосланган сиёсий системанинг моҳияти. Гитлер бошчилигидаги национал-социалистларнинг ички ва ташқи сиёсати. Мюнхен шартномаси.

Франция 1918-1939 йилларда
Франция судхўрлиги капитализмнинг тараққиёти. 1926-1927 йилларда Пуанкаре бошчилигидаги “Миллий бирлик” ҳукумати. Э.Даладье ҳукуматлари. “Халқ фронти” ҳукуматининг фаолияти ва унинг тарихий аҳамияти Халқ фронтининг тарқаб кетиши.. II-жаҳон уруши арафасида Франциянинг ташқи сиёсати.  

АҚШ 1918-1939 йилларда 
Иқтисодий ва сиёсий инқироз йилларида АҚШ (1918-1921 йй.). Париж конференциясида АҚШ-нинг иштироки. Вашингтон системаси. 1928 йилги Президент сайловлари ва Г.Гувернинг (1929-1932) Президентлиги. 1932 йил Президент сайловларида демократлар ғалабаси ва Ф.Д.Рузвельтнинг “Янгича сиёсати” моҳияти.         

Италия 1918-1939 йилларда
Италияда фашизмнинг пайдо бўлиши ва ҳокимият тепасига келиши сабаблари. Б.Муссолини. Италия фашизмининг ўзига хос хусусиятлари. II-жаҳон уруши арафасида Италия. 

СССР 1918-1939 йилларда
Совет давлатининг ички сиёсати. Совет империясининг шаклланиши. Тоталитар тузумнинг вужудга келиши. Ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий муносабатларнинг ривожланиши. Саноатлаштириш ва колхозлаштириш иқтисадий ислохатлар.  Сталин диктатураси. Совет давлатининг иккинчи Жахон уруши арафасида ташқи сиёсати. Робентроп-Молотов битими.

Шарқий Европа давлатлари  1918-1939 йилларда
Болгария, Венгрия ва Румыния давлатларида фашистик хукуматлар.
Польша хукуматининг иккинчи Жахон уриши арафасида ташки сиёсати. Скандинавия давлатларида фашистик  сиёсатга  ва тизимга ёндашиш.
Фашистик  Германиянинг ташқи сиёсатига Европа давлатларининг таслим  бериши ва агресив харакатига йўл очиб бериши.  
	
Европа ва Америка мамлакатлари иккинчи жаҳон уруши йилларида
(1945-2011)
Иккинчи жаҳон урушининг келиб чиқиш сабаблари. Иккинчи жаҳон урушининг даврлари. Фашистлар Германиясининг Польшага ҳужум қилиши ва иккинчи жаҳон урушининг бошланиши. Ғарбий фронтдаги “Ғалати уруш”. Совет-Германия уруши.  Европадаги ҳарбий ҳаракатлар. Осиё-Тинч океани минтақасида ҳарбий ҳаракатлар. Германияга қарши коалициянинг вужудга келиши. Москва,Теҳрон ва Ялта конференциялари.   

Хитой 1918-1945 йилларда
Вашингтон конференциясининг Хитой тўғрисидаги қарорлари. Совет-Хитой муносабатлари. 1924 йилги битим. Шимолда чет эл мамлакатларига қарши ҳаракатнинг кучайиши. Сун Ятсен ўлими ва унинг сиёсий васияти. 1925-1927 йилларда Хитой инқилоби ва унинг натижалари. Гоминдан ҳукуматининг ўрнатилиши, сиёсати ва унинг характери. Жанубий Хитойдаги инқилобий қўзғолонлар. Совет ҳудудларида хитой ҳарбий қисмларининг тузилиши. Хитой советларининг биринчи съезди. Хитойда аграр сиёсат. 1930-1933 йиллардаги Гоминдан юришлари. Япониянинг Хитойга хужуми. 

Япония 1918-1945 йилларда
Жаҳон иқтисодий инқирозининг Японияга таъсири. Япония тажовузининг кучайиши. Шимолий-Шарқий Хитойнинг босиб олиниши. Япониянинг Хитойга қарши ҳужуми (1937). Япония қўшинларини Хасан кўли. Халхингол дарёси ёнида мағлубиятга учраши. Япониянинг Жанубий-Шарқий Осиёдаги экспансиясининг кучайиши. Япониянинг Германия билан ҳарбий-сиёсий иттифоқи.

Иккинчи жаҳон урушидан кейинги йилларда Европа ва Америка мамлакатлари     
1944-1945 йилларда халқаро муносабатларнинг вужудга келиши. “Совуқ уруш”. 1950 йилларда Ғарбий Европада узилган иқтисодий бирлашмалар ва “Европа иқтисодий ҳамкорлиги” (Умумий бозор). 1950-1970 йиллардаги икки лагерь ўртасидаги қарама-қаршилик, қуролланиш пойгаси. 1980-1990 йилларида халқаро вазият ва ғарб мамлакатлари.

ГФР II-жаҳон урушидан кейинги йилларда
II-жаҳон урушидан кейин Германияда вужудга келган. Ғарбий ва Шарқий зоналар. 1949 йил май ойида “Бонн Конституцияси”-нинг ишлаб чиқарилиши. Бонн конституцияси асосида ўтказилган сайловлар ва ГФР-нинг ташкил топиши. Икки палатали парламент. Бундестаг ва Бундесрат. ГФР-да парламент республикасининг такомиллашуви.   
	Г.Коль ҳукуматининг ички ва ташқи сиёсати. 1989 йил Шарқий Европа мамлакатларидаги таназзул ва ГДР. Германия бирлашуви. Германиянинг Европа иттифоқида тутган ўрни.

АҚШ II-жаҳон урушидан кейинги йилларда
Г.Трумэннинг ички ва ташқи сиёсати. Д.Маршалл режаси ва унинг моҳияти. Шимолий Атлантика (НАТО) блокининг вужудга келиши. 1952 йилги Президент сайловлари ва республикачи Д.Эйзенхауэрнинг ғалабаси. 1960 йилги Президент сайловларида республикачилар ва демократларнинг ҳокимият учун олиб борган курашлари. 1962 йилда Кариб инқирози ва Совет-Америка муносабатлари. 1968 йил президент сайловларида Р.Никсоннинг ғалабаси. Унинг ички ва ташқи сиёсати. Ж.Форд президентлиги (1973-1976). 1980 йилги президент сайловларида республикачи Р.Рейтан ғалабаси. 1992 йил президент сайловларида демократ Б.Клинтон ғалабаси. Б.Клинтоннинг ички ижтимои-иқтисодий ислохатлари.  Дж.Бушнинг ички ва ташқи сиёсати. Б.Абама маъмурияти.

Франия иккинчи жаҳон урушидан кейинги йилларда 
1944 йилда Франциянинг Гитлерчилар истибдодидан озод этилиши ва Ш. де Голль бошчилигидаги Муваққат ҳукуматининг фаолияти. 1945 йилги Референдум ҳамда таъсис мажлисида ўтказилган сайловлар ва уларнинг натижалари. Францияда IV-республиканинг таъсис этилиши (1946-1958). IV-республиканинг қулаши ва V-республикага асос солиниши. V-республиканинг Конституцияси. V-республика – Президентлик республикаси. Ш. де Голлнинг (1958-1968) ички ва ташқи сиёсати. Президент Валери Жискар Д.Эстен даврида Франция Ф.Миттераннинг президентликка сайланиши. 1988 йилги президент сайловларида Ф.Миттераннинг президентликка қайта сайланиши.1990 йиллардаги ички ва ташки сиёсатни ўзгариши. Франциянинг европадаги урни.

Англия иккинчи жаҳон урушидан кейинги йилларда 
1945 йил Парламент сайловлари. К.Эттли бошчилигидаги ҳукуматнинг (1945-1951) У.Черчилль консерватив ҳукуматининг (1951-1954) ички ва ташқи сиёсати. 1970 йилдаги парламент сайловлари ва консерваторлар ғалабаси (1970-1974). Лейбористлар партиясининг 1974-1979 йилги ҳукумати. 1978 йил сайловларида консерваторларнинг энг ҳокимият тепасига келиши М.Тетчер. М.Тетчернинг ички ва ташқи сиёсати. 
	
Италия иккинчи жаҳон урушидан кейинги йилларда
1946 йил 2 июндаги давлат тузуми тўғрисидаги референдум ва таъсис мажлисида ўтказилган сайловлар. Референдум ва сайлов натижалари. Италияда Республиканинг таъсис этилиши. Италия ва Шимолий Атлантика (НАТО) блоки. АҚШ-нинг Италия иқтисодиётига таъсири. 1950-1960 йиллардаги Италиянинг иқтисодий-сиёсий тараққиёти. Италиянинг 1957 йилда Ғарбий Европа мамлакатларининг “Евроатом” ва “Умумий бозор” тўғрисидаги шартномаларга қўшилиши.	

СССР иккинчи жаҳон урушидан сўнг
40-80 йилларда иқтисодий ривожланиш. Стагнация ва инқироз жараёнини кучайиши. 40-80 йилларда давлатда ижтимоий-сиёсий аҳвол. Ташқи сиёсат. Шарқий Европада совет ҳукмронлигининг ўрнатилиши. Варшава шартномаси. ССЖИ ва Ғарб мамлакатлари 1980-йилларнинг иккинчи ярмида ижтимий ва иқтисодий қийинчиликлар. Миллатлараро муаммолар.     
Республикаларнинг мустақиооикка интилиши. 1991 йил 19-21 август ойида ГКЧП хукумати ва СССРнинг таркаб кетиши. МДХ мамалакатлари.

Шарқий Европа мамлактлари иккинчи Жахон уриши дан сўнг
Иккинчи Жахон уришидан сўнг Шаркий европа давлатлрида коммунистик хукуматларининг ўрнатилиши.БХР,ВХР,ПХР,ГДР,ЧССР. 1956 йилда Будапешт воқеалари. 1968 йилда  Прага воқеалари. 1980 йилда Палшадаги Солидарность  ишчилар ташкилоти.
СССРдаги Қайта қуриш сиёсати Шарқий Европа давлатларига таъсири.     
1990 йилларида Шарқий Европа давлатларида сиёсий ўзгаришлар.
Югославиядаги фуқоролар уриши ва давлатнинг парчаланиши. Косова муаммоси.

Осиё ва Африка мамлакатлари ХХ аср иккинчи ярмида
Осиё ва Африка давлатларидаги сиёсий ва ижтимоий-иқтисодий ўзгаришлар. Мустамлака тизимининг қулаши ва мустақил давлатларнинг пайдо бўилиши. Африка давлатларида ички сиёсий, этник ва диний муамолар. 

Хитой ХХ аср иккинчи ярмида 
Хитой халқ республикасининг илк қадамлари ва 1949-1957 йиллардаги ички ва ташқи сиёсати. “Катта сакраш”, “Халқ коммунаси”, “Маданий инқилоб”. 1979-1996 йилларда Хитой Халқ Республикаси. 80-йилларнинг бошларида Хитойдаги ижтимоий, иқтисодий ва маданий ўзгаришлар. 90-йиллардаги ХХР-даги сиёсий, ижтимоий, иқтисодий вазият..
ХХР жаҳон миқёсида иқтисодий ва сиёсий моҳияти.

Япония ХХ аср иккинчи ярмида
Япон ҳукуматининг ташқи сиёсати. 50-60 йилларда Япониянинг ички ва ташқи сиёсати. 70-80 йилларда Япония. 90-йиллардаги Япониянинг сиёсий, маданий ва ижтимоий, иқтисодий ривожланиши. Япония ва жаҳон ҳамжамияти. 
Ҳиндистон ХХ аср иккинчи ярмида
1947 йил “Ҳиндистон иттифоқи” ва “Покистон”. Мустақилликни қўлга киритгандан кейин Ҳиндистон. Мамлакатни иккига бўлиб юборилганидан кейинги ижтимоий ва иқтисодий аҳволи. Ҳиндистоннинг республика деб эълон қилиниши. Ж.Нерунинг ички ва ташқи сиёсати. Ҳозирги даврда Ҳиндистон тараққиёти. 60-70 йилларда Ҳиндистондаги ички сиёсий вазият. Ҳозирги даврда Ҳиндистондаги маданий ва ижтимоий, иқтисодий тараққиёт. 80-90 йилларда.        

Афғонистон ХХ аср иккинчи ярмида 
II-жаҳон урушидан кейин Афғонистоннинг ижтимоий-иқтисодий аҳволи. Совет-Афғон муносабатлари. 1973 йилдаги тўнтариш ва Республика эълон қилиниши. М.Довуд сиёсати. 1978 йилдаги апрель инқилоби. Х.Амин фаолияти. Б.Кармаль ҳукуматининг ички ва ташқи сиёсати. 80-90 йилларда Афғонистондаги ички ва ташқи вазият.Толибонлар харакати. НАТО давлатлари томонидан толибанларга қарши харакати.Х.Карзай хукумати.

Эрон ХХ аср иккинчи ярмида
Эрон ва Боғдод пакти (СЕНТО). Эроннинг ташқи сиёсати. Эрон ва АҚШ. 1978-1979 йиллардаги шоҳ режимига қарши қаратилган инқилоб. Р.Хомейни бошчилигидаги ҳаракатининг Эрон тарихидаги роли. Эрон ислом республикасининг эълон қилиниши. 80-90 йилларда Эрон ҳукумати олиб борган ички ва ташқи сиёсат.     
Эрон Ислом Республикаси ва жаҳон ҳамжамияти. Эрон ядро дастури ва халқаро ташкилотларининг муносабати.       

Араб мамлакатлари ХХ аср иккинчи ярмида  
Араб-Исроил уруши. 60-йилларнинг охирида Араб мамлакатлари. 70-80 йиллардаги Араб мамлакатларининг ички ва ташқи сиёсати. Араб давлатларининг нефть борасида олиб борган сиёсати. Араб давлатларининг 70-80 йиллардаги саноати тараққий этган давлатлар билан муносабатлари. Араб мамлакатларидаги сиёсий, маданий ва ижтимоий, иқтисодий ўзгаришлар. 
Араб мамлакатлари ва халқаро ислом терроризм муамоси.

Семинар машғулотларини ташкил этиш
 бўйича кўрсатма ва тавсиялар

	Фан учун ишчи дастур тузиш жараёнида мазкур мавзулар рўйхатида семинар машғулоти учун ажратилган соат хажмига мос холда мавзулар танлаб берилади. Шунингдек, семинар машғулотларида талабалар Жаҳон тарихи фанидан маъруза дарсларида олган назарий билимларини мустаҳкамлаш билан бирга, семинарлар мавзулари бўйича тайёргарлик кўриш жараёнида қўшимча адабиётлар ва тарихий манбалар билан танишиш орқали қўшимча билим оладилар. Натижада уларнинг билим доиралари илмий жиҳатдан асосланган ҳолда кенгаяди.
        Семинар машғулотларининг тахминий тавсия этиладиган мавзулари:
1.	Қадимги Юнонистон тарихига кириш.
2.	М.авв. VIII-VI асрларда Юнонистон.
3.	Қадимги Спарта давлатини ўзига хос хусусиятлари.
4.	М.авв. VIII-VI асрларда Аттика.
5.	Юнон-форс урушлари.
6.	М.авв. V асрда Афинада демократияни равнақи.
7.	М. авв. IV аср биринчи ярмида Юнонистон. Полис инқирози. 
8.	Александр Македонскийнинг Шарққа юриши.
9.	Эллинистик давлатларнинг тарихини ўзига хос хусусиятлари.
10.	Қадимги Рим тарихига Кириш.
11.	Илк Рим республикаси (иқтисодий, ижтимоий ва сиёсий ривожланиши).
12.	М. авв. III-II асрларда Рим республикасининг ташқи сиёсати.
13.	М. авв. II асрда Римнинг иқтисодий-ижтимоий ва сиёсий  ривожланиши.
14.	М. авв. I аср биринчи ярмида Рим давлати. Юлий Цезар диктатураси. Сўнгги Рим республикасининг қулаши.
15.	Октавиан Август принципати.
16.	Илк Рим империяси.
17.	III аср инқирози.
18.	Сўнгги Рим империяси.
19.	Франк давлатида феодал муносабатларнинг шаклланиши.
20.	Византия империясида феодал муносабатларни шаклланиши ва ривожланиши.
21.	Ғарбий Европада ырта аср шащарларининг вужудга келиши ва ривожланиши.
22.	Салб юришлари. Уларнинг ижтимоий, сиёсий оқибатлари.
23.	Илк феодал қадимги Рус давлатининг ташкил топиши.
24.	Буюк географик кашфиётлар.
25.	Ўрта асрларда Ғарб Европада христиан дини.
26.	V-X асрларда Араб халифалиги.
27.	Ривожланган ўрта аср хусусиятлари.
28.	XI-XV асрларда Франциянинг иқтисодий-сиёсий ривожланиши.
29.	XI-XV асрларда Англияда феодаллашиш жараёни.
30.	Франциянинг марказлашиши. Бош Штатларнинг вужудга келиши.
31.	Инглиз парламентининг вужудга келиши.
32.	XIV-XV асрларда Англия.
33.	XI-XV асрларда Германиянинг иқтисодий ривожланиши ва ташқи сиёсати.
34.	XI-XV асрларда Пиреней ярим ороли давлатлари. Реконкиста.
35.	Ривожланган феодализм даврида Осиё ва Африка давлатлари.
36.	XI-XV асрларда Туркиянинг сиёсий ривожланиши ва ташқи сиёсати.
37.	Сўнгги ўрта асрлар хусусиятлари.
38.	Европада абсолютизмнинг вужудга келиши.
39.	Буюк жуғрофик кашфиётлар.
40.	Мустамлакалар тузумининг вужудга келиши.
41.	XVI-XVII аср биринчи ярмида Германия.
42.	Германияда буюк дехқонлар уруши.
43.	XVI-XVII аср биринчи ярмида иқтисодий ривожланиши ва ташқи сиёсати.
44.	XVI-XVII асрларда Англия
45.	XVI-XVII аср биринчи ярмида Франция. Франция абсолютизми.
46.	XVI-XVII аср биринчи ярмида халқаро муносабатлар. Вестфал сулҳи.
47.	Ўрта асрларда Европа маданияти.
48.	Инглиз инқилоби (XVII аср).
49.	Европада XVII-XVIII асрларда феодал-абсолютистик тузум.
50.	Россия XVIII-XIX асрларда.
51.	Шимолий Америкада мустақиллик учун кураш. АҚШ-нинг ташкил топиши.
52.	Француз инқилоби (XVIII аср охири).
53.	Франция Консуллик ва Биринчи империя даврида.
54.	Европа мамлакатлари 1815-1850 йилларда.
55.	Европада 1848-1849 йиллар инқилоблари.
56.	Франция 1815-1870 йилларда.
57.	1815-1870 йилларда Европада халқаро муносабатлар.
58.	АҚШ-да фуқаролар уруши. Жанубни Реконструкциялаш.
59.	1870-1918 йилларда Европада халқаро муносабатлар.
60.	Япония XVII аср ўрталари –ХХ аср бошида..
61.	Хитой XVII аср ўрталари – ХХ аср бошида.
62.	Ҳиндистон XVII аср ўрталари – ХХ аср бошида.
63.	Эрон XVII аср ўрталари – ХХ аср бошида.
64.	Афғонистон XVII аср ўрталари – ХХ аср бошида.
65.	Туркия XVII аср ўрталари – ХХ аср бошида.
66.	Корея XVII аср ўрталари – ХХ аср бошида.
67.	Араб мамлакатлари XVII аср ўрталари – ХХ аср бошида.
68.	Африка мамлакатлари XVII аср ўрталари – ХХ аср бошида.
69.	Мўғулистон XVII аср ўрталари – ХХ аср бошида.
70.	Жаҳон урушининг ниҳояси ва инсоният тарихида энг янги даврнинг бошланиши.
71.	II жаҳон уруши арафасидаги Англия тараққиёти.
72.	Германияда ноябрь инқилоби ва Веймар Республикасининг ички ва ташқи сиёсати.
73.	Биринчи ва иккинчи жаҳон уруши оралиғидаги йилларда Франция.
74.	Ф.Д.Рузвельтнинг “Янги йўл сиёсати”. Ижтимои-иқтисодий ислохатлар ва унинг натижалари.
75.	Италияда фашизмнинг пайдо бўлиши ва Б.Муссолинининг ҳокимият тепасига келиши.
76.	Япония 1918-1945 йилларда.
77.	Совет Иттфоки 1924-1939 ййларда.
78.	I жаҳон урушидан сўнг Африка мамлакатлари. 
79.	Германияда тоталитаризмга асосланган сиёсий тузум. 
80.	Иккинчи жаҳон урушидан кейинги йилларда халқаро вазият.
81.	1950 йилдаги ГФР-нинг ижтимоий-сиёсий ва иқтисодий тараққиёти. 
82.	АҚШ II-жаҳон урушидан кейинги йилларда.
83.	Францияда V-республика.
84.	Англия II-жаҳон урушидан кейинги йилларда.
85.	Италия II-жаҳон урушидан кейинги йилларда..
86.	ССЖИ урушдан кейинги даврда.
87.	Осиё ва Африка мамлакатлари ХХ аср иккинчи ярмида. 
88.	Хитой Халқ Республикаси ХХ аср иккинчи ярмида.
89.	II-жаҳон уруши йилларидан кейинги Япония.
Фан учун дастур тузиш жараёнида мазкур мавзулар рўйхатидан семинар машғулотлари учун ажратилган соат ҳажмига мос ҳолда мавзу танлаб белгиланади. Шунингдек семинар семинар машғулотларини ташкил этиш бўйича кафедра профессор-ўқитувчилари томонидан кўрсатма ва тавсиялар ишлаб чиқилади. Унда талабалар асосий маъруза мавзулари бўйича олган билим ва кўникмаларини амалий масалалар ечиш орқали янада бойитадилар. Шунингдек, дарслик ва ўқув қўлланмалар асосида талабалар билимларини мустаҳкамлашга эришиш, тарқатма материаллардан фойдаланиш, илмий мақолалар ва тезисларни чоп этиш орқали талабалар билимини ошириш, мавзулар бўйича кўргазмали қуроллар тайёрлаш ва бошқалар тавсия этилади.

Мустақил ишни ташкил этишнинг шакли ва мазмуни
Талаба мустақил ишни тайёрлаш муайян фаннинг хусусиятларини ва мустақил таълим учун ажратилган соат хажмини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги шакллардан фойдаланиш тавсия этилади:    
•	Семинар машғулотларга тайёргарлик;
•	Дарслик, хрестоматия ва ўқув қўлланмалари бўйича фан боблари ва мавзуларни ўрганиш;
•	тарқатма материаллар бўйича маърузалар қисмини ўзлаштириш;
•	тарихий материаллар билан ишлаш, уларни ҳар томонлама таҳлил қилиш;
•	махсус адабиётлар бўйича фанлар бўлимлари ёки мавзулари устида ишлаш;
•	талабаларнинг ўқув-илмий-тадқиқот ишларини бажариши билан боғлиқ  бўлган фанлар бўлимлари ва мавзуларини чуқур ўрганиш;
•	фаол ва муаммоли ўқитиш услубларидан фойдаланадиган ўқув машғулотлари.
Тавсия этиладиган мустақил ишларнинг мавзулари:
1.	Феодал муносабатларнинг моҳияти.
2.	Уч подшолик даврида ўзаро урушлар.
3.	Хитойдаги динний гоялар.
4.	Хитойда буддизм моҳияти.
5.	Кадимги Рус давлатининг маданияти.
6.	Рус давлатида христиан динининг қабул килиниши ва унинг тарихий аҳамияти.
7.	Маздак ҳаракати.
8.	Ўрта Осиё ва Эрон алоқалари.
9.	Сосонийлар Эронида диний вазият.
10.	Сингал давлатининг ижтимоий – иктисодий ва сиесий ривожланиши.
11.	Шри-Ланка маданияти.
12.	Каста жамият тизими.
13.	Ражпутлар князлиги.
14.	Ўрта Осиё – Хинд алоқалари.
15.	Илк Ўрта асрларда Жанубий – Шарқий Осиё мамлакатларнинг  ижтимоий – иқтисодий ва сиёсий ривожланишни моҳияти.
16.	Жанубий – Шарқий Осиё халқларининг маданияти.
17.	Япониянинг Хитой ва Корея билан алоқалари.
18.	Японияда феодализм шакилланишининг моҳияти.
19.	Африкада қадимги цивилизациялар.
20.	III-VIII асрларда Намибия.
21.	Феодал муносабатларнинг моҳияти.
22.	Уч подшолик даврида ўзаро урушлар.
23.	Хитойдаги динний гоялар.
24.	Хитойда буддизм моҳияти.
25.	Кадимги Рус давлатининг маданияти.
26.	Рус давлатида христиан динининг қабул килиниши ва унинг тарихий аҳамияти.
27.	Маздак ҳаракати.
28.	Ўрта Осиё ва Эрон алоқалари.
29.	Сосонийлар Эронида диний вазият.
30.	Сингал давлатининг ижтимоий – иктисодий ва сиесий ривожланиши.
31.	Шри-Ланка маданияти.
32.	Каста жамият тизими.
33.	Ражпутлар князлиги.
34.	Ўрта Осиё – Хинд алоқалари.
35.	Илк Ўрта асрларда Жанубий – Шарқий Осиё мамлакатларнинг  ижтимоий – қтисодий ва сиёсий ривожланишни моҳияти.
36.	Жанубий – Шарқий Осиё халқларининг маданияти.
37.	Япониянинг Хитой ва Корея билан алоқалари.
38.	Японияда феодализм шакилланишининг моҳияти.
39.	Африкада қадимги цивилизациялар.
40.	III-VIII асрларда Намибия.
41.	XI-XV асрларда шаҳарлар ва хунармандчилик цеҳлари.
42.	Ёзма манбаларга тавсиф.
43.	XI-XV асрларда Франция деҳқонларининг аҳволи.
44.	Жакерия қўзғолони.
45.	Юз йиллик уруш.
46.	Кабошенлар қўзғолони.
47.	Жанна д’Арк Франция миллий қахрамони.
48.	Франция абсолютизмининг хусусияти.
49.	Англияда сиёсий кураш.
50.	Эркинликларнинг буюк хартияси.
51.	Даҳшатли суд китоби.
52.	Уот Тайлер қўзғолони.
53.	Ян Гуснинг диний, ижтимоий ва сиёсий қарашлари.
54.	Томас Монцер таъминоти.
55.	XVI-XVII асрларда Католик черкови.
56.	Мартин Лютер таълимоти.
57.	Эразм Роттердамский
58.	Утрехт ва Аррас унияси.
59.	Қўшма вилоятлар республикаси.
60.	XVI-XVII асрларда Голландиянинг иқтисодий ривожланиши.
61.	Ўрта асрларда фан ва техника.
62.	XVI асрда Англия маданияти.
63.	Ғарбий Европа мамлакатларида “маърифатли абсолютизм” тузуми ва унинг амалий кўриниши.
64.	XVII асрнинг иккинчи ярми – XVIII асрда Европада дин ва черков масалалари.
65.	XVIII-XIX асрларда Европада фан ва техниканинг ривожланиши.
66.	Етти йиллик уруш (1756-1763) ва унинг XVIII аср иккинчи ярмидаги халқаро муносабатларга таъсири.
67.	Болқон масаласи ва Европада халқаро муносабатларнинг кескинлашуви.
68.	Ҳарбий сиёсий блокларнинг ташкил топиши.
69.	Ост-Индия компаниясининг Англия ташқи сиёсатида тутган ўрни.
70.	XVII-XIX асрларда Ирландия ва Шотландия масаласи.
71.	XVIII асрнинг иккинчи ярми – XIX асрнинг биринчи ярмида Англияда ижтимоий ва демократик ҳаракатлар.
72.	Буюк Британиянинг Форс кўрфази ҳудудларидаги сиёсати (XIX-XX аср бошида).
73.	Инглиз парламенти (XVII асрнинг иккинчи ярми – XIX асрда).
74.	Речь Посполитая XVIII асрда: халқаро аҳволи ва мамлакатнинг бўлиб олиниши.
75.	Болқон ярим ороли халқлари. Усмонийлар империяси ҳукмронлиги остида.
76.	Лотин Америкаси мамлакатларида милий-озодлик ҳаракатлари ва инқилобий жараёнлар.
77.	Германия империясининг вужудга келиши ва ушбу жараёнда О.Бисмаркнинг тутган ўрни.
78.	XVIII-XIX асрларда Россия маданияти.
79.	Россияда абсолютизмнинг шаклланиши.
80.	XIX асрнинг биринчи ярмида Россиянинг иқтисодий ривожланиши.
81.	Сарой тўнтаришлари даврида Россиянинг ташқи сиёсати.
82.	Автсрия-Венгрия давлатида ички сиёсий вазиятнинг кескинлашуви.
83.	Эфиопияда Франция-италия рақобати.
84.	Японияда XVII-XIX асрларда давлат тузуми.
85.	Япониянинг XIX асрнинг иккинчи ярмида халқаро аҳволи ва ташқи сиёсати.      
86.	Мейдзи Тикланиши (“Мэйдзи исин”) даврида сиёсий кураш.
87.	XVII-XIX асрларда Япония маданияти.
88.	Цинь давлатининг сиёсий ва маъмурий тизими.
89.	Цинь давлатининг ғарб мамлакатлари билан муносабатлари.
90.	XVIII аср охири – XIX асрда Хитойда яширин жамиятлар ва халқ қўзғолонлари.
91.	XVII-XVIII асрларда Хитой маданияти.
92.	Ҳиндистонда Ост-Индия компаниясининг мустамлакачилик сиёсати.
93.	Ҳиндистон Миллий Конгрессининг барпо этилиши ва унинг фаолияти.
94.	Свадеши ҳаракати.
95.	1860-1890 йилларда Ҳиндистон иқтисодиёти. 
96.	XIX аср охири – ХХ аср бошларидаги халқаро муносабатлар тизимида Миср масаласи.
97.	Жазоирда Араб қабилаларининг миллий-озодлик кураши.
98.	Корея Япониянинг мустамлакасига айланиши.
99.	Корея ва ғарб мамлакатлари: тенгсиз шартномаларнинг имзоланиши.
100.	Миср Усмонийлар империяси таркибида (XVII-XVIII).
101.	Мухаммад Али даврида Мисрнинг ташқи сиёсати.
102.	XIX асрнинг охирги чорагида Мисрда сиёсий вазият.
103.	Ироқда XVIII аср охири – XIX асрнинг 70-йилларида Англия таъсирининг кучайиши. 
104.	Махди қўзғолони.
105.	Тунис, Жазоир ва Марокашда Франциянинг мустамлакачилик сиёсати. 
106.	XVIII-XIX асрларда Араб мамлакатларининг иқтисодий аҳволи.
107.	Афғонистонда Ахмад шохнинг ички ва ташқи сиёсати (1747-1773).
108.	Дўст Мухаммад ҳукмронлиги даврида Афғонистоннинг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиши.
109.	Афғонистонда рус-инглиз рақобати. Виткевич ва Бернс миссиялари.
110.	XVIII асрда Афғонистонда ижтимоий-иқтисодий вазият ва давлат тузуми. 
111.	Абдурахмон-хон ташқи сиёсати.
112.	XVII-XIX асрларда Корея маданияти.
113.	Тэвонгун (шахзода регент) ҳукуматининг ички ва ташқи сиёсати.
114.	Кореяда рус-япон рақобати.
115.	Халқаро муносабатларнинг Версаль-Вашингтон тизими. Доминион ва мандат системалари.        
116.	Невилл Чемберлен ва унинг ички ва ташқи сиёсати.       
117.	1919-1923 йилларда Германияда ўтказилган ислоҳотлар.      
118.	1933 йилларда А.Гитлернинг ҳокимият тепасига келиши ва Веймар республикасининг қулаши.  
119.	Гитлер бошчилигидаги национал-социалистларнинг ички ва ташқи сиёсати.      
120.	Ф.Д.Рузвельтнинг сиёсати ва унинг АҚШ тарихида тутган ўрни.              
121.	Сталин диктатураси.
122.	ССЖИ ва Европа мамлакатлари. 
123.	Франциянинг 1918-1939 йиллардаги ташқи сиёсати.
124.	1918-1939 йилларда Япониянинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиши. 
125.	1918-1939 йилларда Хитойнинг иқтисодий ривожланиши.    
126.	II-жаҳон урушидан кейин бўлган босқичини даврлаштириш муаммолари.
127.	БМТ-нинг халқаро муносабатларда тутган ўрни.
128.	“Совуқ уруш” муносабатларининг вужудга келиши.
129.	“Европа иқтисодий ҳамкорлиги”.
130.	II-жаҳон урушидан кейин Германияда вужудга келган Ғарбий ва Шарқий зоналар.
131.	Г.Трумэннинг ички ва ташқи сиёсати.
132.	Д.Маршалл режаси ва унинг моҳияти.
133.	1962 йилда Кариб инқирози ва Совет-Америка муносабатлари.
134.	1992 йил президент сайловларида демократ Б.Клинтон ғалабаси.
135.	Шарл де Голль бошчилигидаги Муваққат ҳукуматининг фаолияти. 
136.	У.Черчилль консерватив ҳукуматининг (1951-1954) ички ва ташқи сиёсати. 
137.	М.Тетчернинг ички ва ташқи сиёсати.
138.	Осиё ва Африкада мустақил давлатларнинг пайдо бўлиши.
139.	Ж.Нерунинг ички ва ташқи сиёсати.
140.	Араб-Исроил урушлари.
141.	Афғонистонда Х.Амин фаолияти. Б.Кармаль ҳукуматининг ички ва ташқи сиёсати.  
142.	Жанубий-Шарқий Осиё мамлакатлари 60-70 йилларда.
143.	Францияда Жазоир муаммоси.
144.	II-жаҳон урушидан кейин Эрондаги сиёсий ва иқтисодий аҳвол.
145.	Араб мамлакатлари ХХ аср иккинчи ярмида.

Курс ишлари бўйича кўрсатмалар

“Жаҳон (умумий) тарихи” фанидан тайёрланадиган курс ишларининг мақсади талабаларни мустақил ишлаш қобилиятини ривожлантириш, олган назарий билимларини амалиётга қўллаш кўникмаларини ҳосил қилиш. Шунингдек, курс ишларида замонавий педагогик технологияларни қўллашни ўргатишдан иборатдир. 
Курс ишларининг таҳминий мавзулари:
1.	Эллинизм даврида Юнонистон
2.	Македония эллинизм даврида
3.	Антик қулчиликнинг ўзига хос хусусиятлари
4.	Юнон-Бақтрия давлати
5.	Қадимги Юнонистоннинг географик ва табиий шароитлари, аҳолиси
6.	Эллинизм даврида Миср
7.	Салавкийлар давлати
8.	Мил. авв. II минг йилликда Крит
9.	Мил. авв. II минг йилликда Юнонистон. Микен цивилизацияси
10.	Александр Македонскийнинг Шарққа юришининг натижалари
11.	Македония давлатининг юксалиши
12.	Мил. авв. XI-IX асрларда Юнонистон. Гомер даври.
13.	Мил. авв. VIII-VI асрларда Юнонистонда шаҳар-давлатларни полисларни вужудга келиши
14.	Мил. авв. IV асрнинг биринчи ярмида Юнонистонда сиёсий вазият
15.	Мил. авв. VIII-VI асрда Юнонистоннинг иқтисодий-ижтимоий ривожланиши.
16.	Мил. авв. IV асрнинг биринчи ярмида Юнонистон. Полис тизимини инқирози
17.	Мил. авв. VIII-VI асрларда Юнонистон. Буюк юнон колонизацияси.
18.	Юнон-форс урушлари (сабаблари, воқеалар, натижалари)
19.	Мил. авв. V асрнинг иккинчи ярмида Афина давлати. Перикл фаолияти.
20.	Мил. авв. V  асрда Афина давлати. Демократик тизимни равнақи.
21.	Пелопоннес уруши.
22.	Солон ислоҳотлари ва уларнинг аҳамияти
23.	Мил. авв. VI асрнинг иккинчи ярмида Афина давлати (Писистрат фаолияти ва Клисфен ислоҳотлари).
24.	Мил. авв. VIII-VI асрларда Юнон маданияти
25.	Мил. авв. V-IV асрларда юнон маданияти (театр, трагедия ва комедия).
26.	Мил. авв. V-IV асрларда юнон маданияти (фан ва фалсафа)
27.	Қадимги Юнонистон тарихига оид манбалар.
28.	Қадимги Юнонистон тарихнавислиги
29.	Эллинизм даври. Моҳияти ва даврланиши 
30.	Спарта давлати
31.	Қадимги Италиянинг табиий шароитлари, аҳолиси, тарихини даврланиши
32.	Қадимги Рим тарихига оид манбалар
33.	Қадимги Рим тарихнавислиги
34.	Мил. авв. VIII-VI асрларда Рим. Пошшолик даври.
35.	Мил. авв. V-III асрларда Рим давлати ва жамияти
36.	Плебейлар ва патрицийлар ўртасидаги кураш (сабаблари, воқеалар, натижалари).
37.	Этруск муаммоси
38.	Этруск цивилизацияси
39.	Мил. авв. V-III асрларда Аппенин ярим оролида Рим истилолари
40.	Рим-италик иттифоқи
41.	I-II Пуни урушлари
42.	III-Пуни уруши
43.	Римнинг Македония билан урушлари ва уларнинг натижалари.
44.	Шарқий Ўрта Ер денгизи хавзасидаги Рим ҳукмронлигини ўрнатилиши
45.	Мил. авв. II-I асрларда Римнинг иытисодий-ижтимоий ривожланиши. Антик қулчилиги
46.	Гай Марий ислоҳотлари ва уларнинг аҳамияти
47.	Ака-ука Гракларнинг сиёсий ва аграр ислоҳотлари
48.	Иттифоқчилар уруши (м.а. 91-88 йй).
49.	Сулла диктатураси ва унинг аҳамияти
50.	Юлий Цезарнинг фаолиятини бошланиши. Галлиядаги урушлар.
51.	Рим-Понт урушлари 
52.	Гней Помпейнинг юксалиши
53.	Юлий Цезар диктатураси. Сўнгги Рим республикасининг қулаши
54.	Октавиан Август принцпиати.
55.	Илк Рим империяси (иқтисодий-ижтимоий ривожланиши).
56.	Илк Рим империяси (сиёсий тарих)
57.	III-аср инқирози.
58.	Дионлетиан ва Константан ислоҳотлари. Сўнгги Рим империяси.
59.	Сўнгги Рим империяси (иқтисодий-ижтимоий ривожланиши).
60.	Сўнгги Рим империяси (сиёсий тарих)
61.	Доминат тизими. Сўнгги Рим империяси.
62.	Христиан динини вужудга келиши
63.	Қадимги Рим тарихини аҳамияти ва жаҳон тарихида тутган ўрни.
64.	Ривожланган ўрта асрлар хусусиятлари.
65.	Хунармандчиликнинг қишлоқ хўжалигидан ажралиб чиқиши.
66.	Немис реформати Мартин Лютер таълимоти.
67.	Ўрта аср шаҳарларининг пайдо бўлиши ва ривожланиши.
68.	IX асрда Хитойда дeхқонлар уруши. 
69.	Туркияда Усмонийлар давлатининг ташкил топиши.
70.	Нидерландияда Испан абсолютизмига қарши курашнинг бошланиши.
71.	XI-XV асрларда Туркияда феодал муносабатларнинг ривожланиши.
72.	XII аср бошларида Испания.
73.	Савдонинг ривожланиши банк ва кредитнинг вужудга келиши.
74.	Томас Мюнцер таълимоти.
75.	Аррас ва Утрехт унияси.
76.	Тан давлатида қарама-қаршиликларнинг кескинлашиши.
77.	Фернандо Мателлан саёхати.
78.	Шаҳарларнинг феодал сенъорларга қарши кураши.
79.	XI-XV асрларда Туркиянинг иқтисодий ривожланиши.
80.	Франциянинг бирлаша бошлаши.
81.	Германияда инсонпарварлик.
82.	Ҳиндистонга борадиган денгиз йўлининг очилиши.
83.	Шаҳарлар ривожининг қишлоқ ижтимоий ҳаётига таъсири.
84.	Усмонийлар давлатининг болқон ярим оролига босқини.
85.	XI-XIII асрларда коммунал ҳаракат.
86.	Сун давлатининг ташкил топиши.
87.	Францияда абсолютизмининг шаклланиши.
88.	Тюдорлар сулоласининг ички сиёсати.
89.	XI-XIII асрларда Франциянинг иқтисоджий ривожланиши.
90.	Испан абсолютизмининг хусусиятлари.
91.	Деҳли султонлигининг ташкил топиши.
92.	XII-XV асрларда Европа шаҳарларининг ривожланиши.
93.	Францияда қирол ҳокимиятининг кучайиши.
94.	XVIII асрнинг биринчи ярмида Англиянинг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиши.
95.	Буюк Британия қиролича Виктория даврида.
96.	Людовик XIV-нинг ички ва ташқи сиёсати.
97.	Француз маърифатчилиги.
98.	Пруссия қироллиги Фридрих II ҳукмронлиги даврида (1740-1786).
99.	XIX асрнинг биринчи ярмида герман давлатларининг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ривожланиши.
100.	АҚШ территориясининг кенгайиши (XVIII асрнинг охирги ўн йилликлари – XIX асрнинг биринчи ярми).
101.	АҚШ Теодор Рузвельт президентлиги даврида.
102.	Сарой тўнтаришлари даврида Россиянинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиши.
103.	Россия Николай II ҳукмронлиги йилларида.
104.	Мария Терезия ва Иосиф II-нинг маърифатли абсолютизми.
105.	Австрия империясида миллий масала (XVII асрнинг иккинчи ярми – XVIII аср).
106.	Италияда миллий бирлашиш жараёнлари. Италия қироллигининг барпо этилиши.
107.	Испанияда XIX аср инқилоблари.
108.	Португалия XIX асрнинг иккинчи ярмида: ривожланишнинг асосий тенденциялари.
109.	Нидерландлар XVIII асрнинг охири – XIX асрнинг биринчи ярмида: ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий вазият.
110.	Швеция ва Дания-Норвегия қиролликлари ўртасидаги муносабатлар.
111.	Польша қироллиги Россия империяси таркибида.
112.	Венгрия Габсбурглар монархияси таркибида (XVIII-XIX асрлар).
113.	Европа давлатларининг мустамлакалар учун кураши (XVIII аср).

Дастурнинг информацион – услубий таъминоти

	Дастурдаги мавзуларни ўтишда таълимнинг замонавий методларидан кенг фойдаланиш ўқув жараёнини янги педагогик технологиялар асосида ташкил этиш самарали натижалар беради. Уларни амалга оширишда янги педагогик технологияларнинг “Кластер”, “Бумеранг”, “ФСМУ технологияси”, “Ақлий хужум” методлари орқали ҳамда слайдлар, мультимедия намойишлари билан ўрганилиши назарда тутилади.

Фойдаланилган дарслик ва ўқув қўлланмалар рўйхати
Асосий дарсликлар ва ўқув қўлланмалар 

ҚАДИМГИ ЮНОНИСТОН ВА РИМ ТАРИХИ
1.	История Древней Греции. Под.ред. В.И.Кузищина. М., 2001.
2.	История Древней Рима. Под.ред. В.И.Кузищина. М., 2001.
3.	Халқаро муносабатлар тарихи ва дипломатияси. Ҳаммуаллифликда, Т., 2009.
4.	Қадимги дунё тарихи. Ю.С. Крушкол тахрири остида. 2-ж. Т., 1975.
5.	Хрестоматия по истории Древней Греции. Под. Ред. Д.П.Каллистова. М., 1964.
6.	Хрестоматия по истории Древнего Рима. Под. Ред. С.Л.Утченко. М., 1962.
7.	Ражабов  Р. Қадимги дунё тарихи. Тошкент 2009.
8.	Қадимги Юнонистон ва Рим тарихи фанидан ўқув услубий мажмуа.Т.2011

Қўшимча адабиётлар
9.	Античная Греция. Под.Ред. Е.С.Голубцовой. М., 1983. Т., 1-2.
10.	Гафуров Б.Г. Цибукидис Д.И. Александр Македонский и Восток. М., 1980.
11.	Шофман А.С. Распад империи Александра Македонского. М., 1984.
12.	Фролов Э.Д. Рождение греческого полиса. Л., ЛГУ, 1988.
13.	Глускина Л.Н. Проблемы социально-экономической истории Афин IV в. До н.э. Л., 1975.
14.	Егоров А.Б. Рим на грани эпох: проблемқ рождения и формирования принцпиата. Л., ЛГУ, 1983.
15.	Корсунский А.Р. Гюнтер Р. Упадок и гибель западной Римской империи и возникновение германских королевств. М., 1984.
16.	Мишкин Н.А. Принципат Августа. М.,-Л., 1949.
17.	Маяк И.Л. Рим первқх царей: Генезис Римского полиса. М., МГУ, 1993.
18.	Немировский А.И. Этруски. От мифа к истории. Воронеж. Воронежский университет. 1983.
19.	Ревяко К.А. Пунические войнқ. Минск. 1986.
20.	Утченко С.Л. Кризис и падение Римской республики. М., 1965.
21.	Утченко С.Л. Юлий Цезарь. М., 1976.
22.	Шифман И.Ш. Цезарь Август. М., 1996.
23.	http: // grid, rug.nl /ahc/
24.	http: // Librory. Byu. edu/-rdh/eurodocs/
25.	http: // history.hanover,edu/texts.htm
26.	http: // www.ucr.edu/h-gig/horuslinks.html
27.	http: // english www. hss. cmu. edu/history
28.	http: // www.ukans.edu/history/vl/
29.	http: // www.lib.muohio.edu/inet/subj/history/wwii/index.hrml
30.	http: // www.lib.byu.edu/-rdh/wwl/
31.	http: // classics.mit.edu. 
32.	http: // www.washlaw.edu/forint/
33.	http: // www.yole,edu/Lawweb/avolon.htm

ЎРТА АСРЛАР ТАРИХИ 
1.	Каримов И.А. Ўзбекистон XXI аср бўсағасида: хавфсизликка таҳдид, барқарорлик шартлари ва тараққиёт кафолатлари. – Т., “Ўзбекистон”, 1997.
2.	Каримов И.А. Тарихий хотирасиз келажак йўқ. Т., “Шарқ”, 1998.
3.	Каримов И.А. Юксак маънавият-енгилмас куч. Т., “Ўзбекистон”, 2008.
4.	Каримов И.А. Жаҳон молиявий-иқтисодий инқирози Ўзбекистон шароитида уни бартараф этиш йўллари ва чоралари. Т., “Ўзбекистон”, 2009.
5.	Семенов В.Р. Ўрта асрлар тарихи. М., 1972. 
6.	Люблинская А.Д. Источниковедение истории средних веков. Л., Госиздат. 1955.
7.	Салическая правда. Т. Пер. Н.П.Грацианского. М., Учпедгиз. 1950.
8.	Хрестоматия по истории средних веков (Под ред. Н.П.Грацизинского и Д.Сказкина. 3-е изд. М., Наука. 1966.
9.	История стран Азии и Африки в средние века. 1-2 ч. Высшая школа, 1988.    
10.	История средних веков (Под ред. З.В.Удальцовой и С.П.Карпова 1-2 ч.). М., Высшая школа. 1991.
11.	Курбангалиева Р.Р. Ўрта асрлар тарихи Ўқув қўлланма. Т., Учпедгиз, 1991.
12.	История средних веков Под ред. З.В.Удальцовой и С.П.Карпова. 1-2 ч. М., Высшая школа. 1991.  
13.	Курбангалиева Р.Р. Ўрта асрлар тарихи. ўқув методик қўлланма. Т., Учпедгиз. 1991
14.	История средних веков. Под ред. С.П.Карпова. часть II М. МГУ. 2001.
15.	История средних веков. Под ред. З.В.Удальцовой. часть 1-2. М. Высшая школа. 1991.
16.	Ўрта асрлар тарихи. В.П.Семенов. Т., “Ўқитувчи”. 1973.
17.	История стран Азии и Африки в средние века. М., 1988.
18.	Ўрта асрлар тарихи фанидан ўқув услубий мажмуа.Т.2011

Қўшимча адабиётлар
19.	Буданова В.П. Готы в эпоху Великого переселения народов. М., 1990 
20.	Городская жизнь в средневековой Европе. М., 1982.
21.	Заборов М.А. Крестосцы на Востоке. М., 1986.  
22.	Большоков О.Г. История Халифата. М., 1989.
23.	Фроянов И.Я. Киевская Русь М., 1990
24.	Городская жизнь в средневековой Европе. М., 1982.
25.	Корсунский А.Р., Гюнтер Р. Упадок и гибель Западной Римской империи и возникновение германских королевств. (до сер. VI в.) М., 1984.
26.	История стран Азии и Африки в Средние века. Ч. 1, М., 1988.
27.	Донини Л. У истокох хрстианство. М., 1979.
28.	Карсавин Л.П. Моношество в средние века. М., 1992.
29.	Лазинский С.Г. История папства. М., 1986.
30.	Средневековое городское право XII-XIII вв. Саратов. 1989.
31.	Городская жизнь в Средневековой Европе. М., 1987.
32.	Грацианскии И.П. Парижские ремесленнқе цехи в XIII-XIV столетии. Казан. 1991.
33.	Левицкий Я.А. Город и феодализм в Англии. М., 1987.
34.	Котельниква Л.А. Феодализ и город в Италий в XIII-XV вв. М., 1987.
35.	Заборов М.А. Крестоносцқ на Востоке. М., 1980.
36.	Заборов М.А. Папство и крестовқе походқ. М., 1960.
37.	Басовская Н.И. Столетняя воина 1337-1453 гг. М., 1985.
38.	Бессмертный Ю.Л. Феодальная деревня и рынок в Западной Европе XII-XIII вв. М., 1969.
39.	Блок М. Характернқе чертқ французской аграрной истории. М., 1957.
40.	Райцес В.И. Жанна д’Арк факты, легенды, гипотезы. Л., 1982.
41.	Хачатурян Н.А. Возникновение Генеральных Штатов во Франции. М., 1976.
42.	Гутнова Е.В. Возникновение Английского парламента. М., 1980.
43.	Колесницкий Н.Ф. «Священная Римская империя»: притязания и действительность. М., 1977.Кудрявцев А.Е. Испания в средние века. Л., 1987.
44.	Культура Возрождения и общество. М., 1986.
45.	Развитие капиталистической мануфактуры в Англии и Германии XVI-XVII вв. М., 1981.
46.	Виргинский В.С. Очерки истории науки и техники XVI-XIX веков. М., 1984.
47.	Германия в эпохи Реформации и Великой крестьянской воинқ. М., 1962.
48.	Ггригулевич И.Р. Инквизиция. 3-е изд. М., 1985.
49.	Чистозванова А.Н. Нидерландская буржуазная революция XVI века. М., 1984.
50.	Дмитриева О.В. Елизавета I. М., 1998.
51.	Тридцатилетняя война. Л., 1961.
52.	http: 1 / www.ziyonet.uz.
53.	http: // www.ucr.edu/h-gig/horuslinks.html
54.	http: // eyglish – www. hss. cmu. edu/history/
55.	http: // classocs. mit. edu.
56.	www. history. ru
57.	http: // www. ancient history.spb.ru/
58.	http: // www. eu. Spb.ru/history/index. htm.
59.	http: // history. hanover. edu/texts. htm. 

ЯНГИ ТАРИХИ (Европа ва Америка)
1.	Каримов И.А. Ўзбекистон XXI аср бўсағасида: хавфсизликка таҳдид, тараққиёт шартлари ва кафолатлари. – Т., 1997.
2.	Каримов И.А. Тарихий хотирасиз келажак йўқ. Т., 1998.
3.	Каримов И.А. Юксак маънавият-енгилмас куч. – Т., 2008.
4.	Каримов И.А. Жаҳон молиявий – иқтисодий инқирози ва Ўзбекистон шароитида уни бартараф этиш йўллари ва чоралари. – Т., 2009.
5.	Янги тарих / Б.Ф.Поршнев таҳрири остида – Т., 1967, т. I.
6.	Янги тарих / И.С.Галкин таҳрири остида. – Т.. 1964, т. III.
7.	Новая история стран Европы и Америки. Первый период. / Под ред. А.В.Адо. – М., 1986.
8.	Новая история. Второй период. / Под ред. Е.Е.Юровской и И.М.Кривогуза. – М., 1984.
9.	Новая история стран Европы и Америки. Первый период / Под ред. Е.Е.Юровской и И.М.Кривогуза. – М., 1998.
10.	Новая история стран Европы и Америки. Второй период / Под ред. Е.Е.Юровской и И.М.Кривогуза. – М., 1998.
11.	Янги тарих фанидан ўқув услубий мажмуа.Т.2011

Қўшимча адабиётлар
12.	Буржуазные революции ХVII-ХIХ вв. в современной зарубежной историографии. М.: Высшая школа, 1986.				   
13.	Кертман Л.Г. География, история и культура Англии. М.: Высшая школа, 1979.
14.	Барг М.А. Кромвель и его время. М., Уч.пед.издат РСФСР, 1960. 
15.	История Ирландии. Отв.ред Л.И.Гольман. М.: Наука, 1980.	   
16.	История Франции. Под рук. А.З.Манфреда в 3-х томах. М.: Наука, 1972-1973.
17.	Ревуненков В.Г. Очерки по истории Великой Французской революции. Падение монархии. Л., ЛГУ, 1982.		
18.	Ревуненков В.Г. Очерки по истории Великой Французской  революции. Якобинская диктатура и ее крушение. Л., ЛГУ, 1983.
19.	Тарле Е.В. Наполеон. Соч.в 12 томах. Т.7. АН СССР. 1957-1962.
20.	Манфред А.З. Наполеон Банопарт. М.: Мысль, 1974.
21.	Германская история в новое и новейшее время. Под ред. С.Д.Сказкина в 12 томах. Т.1-2. М.: Наука, 1970.
22.	Собуль А. Первая республика. 1792-1804. М.: Наука, 1974.
23.	Михайлов М.И. Проблемы германской революции 1848 г. М.: Наука, 1985.
24.	Галкин И.С. Создание Германской империи. М.: Высшая школа, 1986.
25.	Бисмарк О. Мысли и воспоминания. В 3-х томах. М., Госполитиздат, 1940-1941.
26.	Война за независимость и образование США. Под ред. Севастьянова Г.Д. М.: Высшая шгкола, 1976.
27.	Иванов Р.Ф. Авраам Линкольн и гражданская война в США. М.: Высшая школа, 1964.
28.	История Италии. В 3-х томах. М.: Наука, 1970-1971.
29.	Освободительное движение народов Австрийской империи. Возникновение и развитие. М.: Наука, 1980.
30.	История дипломатии в 5-ти томах. М.: Наука, 1959-1960.
31.	История Парижской Коммуны. 1871. М., Наука, 1971.
32.	Бебель А. Из моей жизни. М.: Наука, 1963.
33.	Сказкин С.Д. Конец Австро-русско-германского союза. М.: Наука, 1974.
34.	Кертман Л.Е. Джозеф Чемберлен и сыновья. М.: Мысль, 1990.
35.	Принцер Д. Жорж Клемансо. М., Мысль, 1983.
36.	Белявская И. Буржуазный реформизм в США. 1900-1914. М., Наука, 1968.
37.	Рубинштейн Е. Крушение австро-венгерской монархии. М.: Наука, 1963.
38.	Манфред А.З. Образование русско-французского союза. М.: Высшая школа, 1975.
39.	Хидоятов Г.А. Из истории англо-русских отношений в Средней Азии. Т.: Фан, 1969.
40.	Дементьев И.П. Некоторые проблемы историографии нового и новейшего времени. Новая и новейшая история, 1990, №4.
41.	Бард М. Цивилизационный подход к истории. 1991.
42.	Хвостова К.В. К вопросу об историческом познании. Новая и новейшая история, 1933, №3.
43.	Уткин А.И. Дипломатия Вудро Вильсона. М.: Наука, 1989.
44.	История США. В 4-х томах. М.: Наука, 1980-1987.
45.	Виппер Р.Ю. История нового времени. М.: Черо, 1999.
46.	http: // English-www.hss.cmu.edu/history/.
47.	http: // www.ukans.edu/history/VL/
48.	www. history.ru
49.	http://www.eu.spb.ru/history/index.htm.
50.	http.//library.byu.edu/-rdh/euridocs
51.	http://history.hanover.edu/texts.htm. 

ЯНГИ ТАРИХ (Осиё ва Африка)
1.	Каримов И.А. Ўзбекистон XXI аср бўсағасида: хавфсизликка таҳдид, тараққиёт шартлари ва кафолатлари. – Т., 1997.
2.	Каримов И.А. Тарихий хотирасиз келажак йўқ. Т., 1998.
3.	Каримов И.А. Юксак маънавият-енгилмас куч. – Т., 2008.
4.	Каримов И.А. Жаҳон молиявий – иқтисодий инқирози ва Ўзбекистон шароитида уни бартараф этиш йўллари ва чоралари. – Т., 2009.
5.	Новая история стран зарубежного Востока. М., Наука, 1961.
6.	Новая история стран Азии и Африки. М., Наука, 1975.
7.	Новая история стран Азии и Африки. М., Наука, 1982.
8.	Новая история стран зарубежной Азии и Африки. Л., Наука, 1971.
9.	Разалиев Ю.Н. Новая и новейшая история стран Азии и Африки. М., Высшая школа. 1987.
10.	Янги тарих фанидан ўқув услубий мажмуа.Т.2011

Қўшимча адабиётлар
11.	Тихвинский С.Л. Движение за реформқ в Китае в конце XIX века и Кан Ю-вэй. М., 1959.
12.	Тихвинский С.Л. История Китая и современность. М., 1976.
13.	Кучумов В. Очерки по истории Китайской революции. М., 1934.
14.	Ефимов Г.В. Буржуазная революция в Китае и Сунь Ятсен (1911-1913). М., Факы и проблемы. 1957. 
15.	Ефимов Г.В. Внешняя политика Китая 1894-1899. М., Восточная литература. 1958. 
16.	Кузнецов В.С. Экономическая политика цинского правительства в Синьцаяне в первой половине XIX века. М., Наука. 1973.     
17.	Внешняя политика государства. Цинь в XVI веке. М., Наука, 1977.
18.	Бродский Е.Р. Дальневосточная политика США накануне первой мировой войнқ. М., Наука. 1969. 
19.	Нарочницкий А.Л. Колониальная политика капиталистических держав на Дальнем Востоке (1860-1895). М., Наука, 1973. 
20.	Новая история Китая. М., Наука, 1972.
21.	Эйдус Х.Т. Очерки новой и новейшей истории Японии. М., Восточная литература. 1955. 
22.	Файнберг Э.Я. Русско-Японские отношения в 1699-1875. М., Восточная литература. 1960.
23.	Очерки новой истории Японии (1640-1917). М., Наука, 1958.    
24.	Зяткин И.Я. Очерки новой и новейшей истории монголии. М., Восточная литература. 1957.
25.	Тяган Г.Д. Очерки истории Корея во второй половине XIX в. М., Восточная литература. 1960.
26.	Политика европейских держав в Юго-Восточной Азии. (60-годы XVIII в. – 60-годы XIX в.). М., Наука. 1962.
27.	Политика капиталистических держав и национально-освободительнқе движения в ЮВА (1871-1917). М., Наука, 1965, 1966. В 2-х часах.
28.	Лектонова Ю.О. Очерки новой истории Филиппины. М., Наука, 1965.
29.	Рейснер И.М. Народные движение в Индии XVII-XVIII вв. М., Наука, 1968. 
30.	Антонова К.А. Английское завоевание Индии в XVIII в. М., Наука, 1958.
31.	Алаев Л.В. Южная Индия. Социально-экономическая история XIV-XVIII вв. М., Наука. 1964.
32.	Чичеров А.И. Экономикечкие развитие Индии перед английским завоеванием. М., Наука. 1965.
33.	Левковский А.И. Особенности развития капитализма в Индии. М., Наука, 1963.
34.	Новая история Индии. М., Наука. 1961.
35.	Луцкий В.А. История Арабских стран. М., Наука. 1966.
36.	Рейснер И.М. Развития феодализма и образования государственных организаций у афганцев. М., Наука, 1964..
37.	Ганковский Ю.В. Империя Дуррани. М., Восточная литература. 1958. 
38.	Халфин Н.А. Провал Британской агрессии в Афганистане XIX в. начало ХХ в. М., Восточная литература. 1959.      
39.	Миллер А.Ф. Мустафа-паша Байрактар. Османская империя в начало XIX в. М., Восточная литература. 1947.
40.	Балоян Б.О. Очерки новой истории Ирана (XIX в. и начало ХХ вв.). М., Наука. 1978.
41.	Массон В.М. Рамадин В.А. История Афганистана. М., Наука. 1964-1905. 
42.	История Африки XIX в. начало ХХ в. М., Наука, 1967. 
43.	История национально-освободительной борьбқ народов Африки в новое время. М., 1976.
44.	http:// www.ziyonet.uz
45.	http:// www.grid, rug.nl /ahc/
46.	http: // www.Librory. Byu. edu/-rdh/eurodocs/
47.	http: // www.history.hanover,edu/texts.htm
48.	http: // www.ucr.edu/h-gig/horuslinks.html
49.	http: //  www. hss. cmu. edu/history
50.	http: // www.ukans.edu/history/vl/
51.	http: // www.lib.muohio.edu/inet/subj/history/wwii/index.hrml
52.	http: // www.lib.byu.edu/-rdh/wwl/
53.	http: // www.classics.mit.edu. 
54.	http: // www.washlaw.edu/forint/
55.	http: // www.yole,edu/Lawweb/avolon.htm
56.	http: // www.yale.edu/acuns/
57.	http: // www.uia.org./website/htm

ЭНГ ЯНГИ ТАРИХ
1.	Каримов И.А. Ўзбекистон XXI аср бўсағасида: хавфсизликка таҳдид, барқарорлик шартлари ва тараққиёт кафолатлари. – Т., “Ўзбекистон”, 1997
2.	Каримов И.А. Тарихий хотирасиз келажак йўқ. Т., “Шарқ”, 1998.
3.	Каримов И.А. Юксак маънавият – енгилмас куч. Т., “Ўзбекистон”. 2008.
4.	Каримов И.А. Жаҳон молиявий – иқтисодий инқирози Ўзбекистон шароитида уни бартараф этиш йўллари ва чоралари. Т., “Ўзбекистон”, 2009.
5.	Нуриддинов З.Р. Ғарб мамлакатларининг энг янги тарихи (1917-1939). Т., 1963.         
6.	Язьков Е.Ф. История стран Европқ и Америки в новейшее время. 1918-1949 гг. М., 2000.   
7.	История новейшего времени стран Европқ и Америки (1918-1945). Под ред. Проф. Е.Ф.Язькова, М., 1969. 
8.	История стран Азии и Африки в новейшее время. М., Наука. 1976.
9.	Новейшая история стран зарубежного Востока. М., Восточная литература. 1957.   
10.	Новейшая история стран зарубежной Азии и Африки. Л., Наука, 1983.   
11.	Энг янги тарих   фанидан ўқув услубий мажмуа.Т.2011

Қўшимча адабиетлар:
12.	Мальков В.Л. Рузвельт Ф. Проблемы внутренней политики и дипломатии. М., 1988.       
13.	Мухин А.И. Австрия. М., 1979.
14.	Сиёсий партиялар. Справочник. Тошкент, 1968. 
15.	Смирнов В.П. Новейшая история Франции. М., 1979. 
16.	Трухановский В.Г. Антони Иден. М., 1976.
17.	Трухановский В.Г. Уистон Черчилль. М., 1977.
18.	Уткин А.И. Дипломатия Вудро Вильсона. М., 1989.
19.	Всемирная история в 12-ти томах. М.. Политиздат. 1960.
20.	История Ирландии. Отв. Ред. Л.И.Гольман. М., Наука, 1980..
21.	История Франции. Под рук. А.З.Манфреда в 3-х томах. М., Наука, 1972-1973. 
22.	История США в 4-х томах. М., Наука, 1980-1987.
23.	История Италии в 3-х томах. М., Наука, 1970-1971. 
24.	История дипломатии в 5-ти томах. М., Наука, 1959-1060. 
25.	Розалиев Ю.Н. Новая и новейшая история стран Азии и Африки. М., Наука, 1987.  
26.	Новейшая история Китая. 1917-1970 гг. М., Наука, 1972. 
27.	Новейшая история Китая. 1928-1943 гг. М., Наука, 1984.
28.	История Китая с древнейших времен до наших дней. М., Наука, 1974. 
29.	История национально-освободительной борьбы народов Африки в новейшее время. М., Наука. 1978. 
30.	Мухин А.И. Австрия. М., 1979.
31.	Молчанов А.И. Генерал де Голль. М., 1988.
32.	Мочанов Н.Н. Четвертая республика. М., 1968.    
33.	Новиков Г.Н. Голлизм после де Голля. М., 1984.
34.	Кирей Н.И. Алжир и Франция 1962-1971. М., 1973.
35.	Холохов К.А. Внешняя политика пятой республики. М., 1976.
36.	Ивониян Э.А. От Джорджа Вашингтона Джорджа Буша. Белый дом и пресса. М., 1991. 
37.	Сиёсий партиялар. Справочник. Тошкент, 1968.
38.	Смирнов В.П. Движение сопротивления во Франции. М., 1979.
39.	Смирнов В.П. Новейшая история Франции. М., 1979.
40.	Политические сдвиги в странах Запада. М., 1989.
41.	Трухановский В.Г. Антони Иден. М., 1976.
42.	Трухановский В.Г. Уистон Черчилль. М., 1977.
43.	Уткин А.И. Дипломатия Вудро Вильсона. М., 1989.
44.	Ундаоннов И.Н. Рузвельт. Черчилль и второй фронт. М., Наука, 1965. 
45.	Всемирная история в 12-ти томах. М., Политиздат. 1960.
46.	История Ирландии. Отв. Ред. Л.И.Гольман. М., Наука, 1980. 
47.	История Франция. Под рук. А.З.Манфреда в 3-х томах. М., Наука, 1972-1973. 
48.	История США в 4-х томах. М., Наука, 1980-1987.
49.	История Италии в 3-х томах. М., Наука, 1970-1971.
50.	История дипломатии в 5-ти томах. М., Наука, 1959-1960.
51.	Розалиев Ю.Н. Новая и новейшая история стран Азии и Африки. М., Наука, 1987. 
52.	Новейшая история Китая. 1917-1970 гг. М., Наука, 1972.
53.	Новейшая история Китая, 1928-1943 гг. М., Наука, 1984.
54.	История Китая с древнейших времен до наших дней. М., Наука, 1974.
55.	Китайская Народная Республика: политика, экономика, культура 1973 г. М., Наука, 1990.
56.	КНР на путях реформ. М., Наука, 1989 (перевод с китайского). 
57.	Китай после  «Культурной революции». М., Наука, 1979.    
58.	Япония. Ежегодник. 1972. М., Наука, 1990.
59.	Истоия Вьетнама в новейшее время 1917-1965. М., Наука, 1970. 
60.	Новейшая история арабских стран Азии. М., Наука, 1988.
61.	Новейшая история Индии. М., Восточная литература, 1959.
62.	Африка в 70-80-е годы. М., Наука, 1980.
63.	Восток рубеж. 80-х годов. М., Наука, 1983.
64.	Ислам в современной политике стран Востока (конец 70-х начало 80-х годов ХХ в.). М., Наука, 1980.
65.	Розалиев Ю.Н. Экономическая история Турецкой Республики. М., Наука, 1980. 
66.	Саидбаев Т.С. Ислам и общество. М., Наука, 1978.
67.	Юго-Восточная Азия в мирвой истории. М., Наука, 1987. 
68.	Крустянко М.И. Япония в системе Восток-Запад: политика, экономика. М., Наука, 1991.
69.	Никифоров А.В. Община и государство в Тропической Африке. М., Наука, 1991. 
70.	Фомичева Е.А. Внешняя политика Тайланда. М., Наука, 1991.
71.	Развивающаяся Азия. М., Наука, 1970.
72.	Зарубежный Восток и современность. М., Наука, 1980.
73.	Саттаров Т.С. Нефть и антиимпериалистическая борьба. Т., Фан, 1974.
74.	Экономика КНР в 80-году. М., Наука, 1991.
75.	http: // English-www.hss.cmu.edu/history/.
76.	http: // www.ukans.edu/history/VL/
77.	www. history.ru
78.	http://www.eu.spb.ru/history/index.htm.
79.	http.//library.byu.edu/-rdh/euridocs
80.	http://history.hanover.edu/texts.htm. 
81.	http: // English-www.hss.cmu.edu/history/.
82.	http: // www.ukans.edu/history/VL/
83.	www. history.ru